SPIS TREŚCI

Streszczenie

Dzieje urzędu

Zawartość

Udostępnianie

Hasła

Pozostałe Informacje

Bibliografia

INWENTARZ

Gubernator Cywilny Augustowski 1863-1865

Naczelnik Cywilny Powiatu Stopnickiego. Wydział Policji 1863-1865

Materiały różne dotyczące powstania styczniowego z rosyjskich kancelarii cywilnych (Kancelaria Gubernatora Cywilnego Augustowskiego. Urząd Naczelnika Cywilnego pow. stopnickiego), 1863-1865

Inwentarz zbioru PL, 1 243

Opracowała Alicja Nowak

Dzieje urzędu

Pod względem administracyjnym Królestwo Polskie od 1837 r. dzieliło się na gubernie (wcześniejsze województwa). Ich zasięg terytorialny (mimo nieznacznych korekt w przynależności niektórych powiatów) był zbliżony do zasięgu wcześniejszych województw z okresu autonomicznego. Liczba guberni ulegała zmianie; początkowo było ich 8, następnie od 1844 r. – 5. Ich zwierzchnicy, gubernatorzy cywilni (nazywani tak w odróżnieniu od gubernatorów wojennych, których urzędy tworzył rząd rosyjski na terenach zdobytych, gdzie obowiązywał stan wojenny) podlegali bezpośrednio generał-gubernatorowi warszawskiemu. Zakres kompetencji cywilnego gubernatora był bardzo szeroki i obejmował wszystkie dziedziny życia. Gubernator stał na czele rządu gubernialnego. Jego najbliższymi współpracownikami byli: policmajster, kierownik kancelarii gubernatora, oficer sztabowy, urzędnik do specjalnych poruczeń oraz sekretarz rządu gubernialnego. Na ręce gubernatora składane były sprawozdania z działalności poszczególnych wydziałów rządu gubernialnego. Gubernator przewodniczył obradom tego rządu, a także różnych organizacji i stowarzyszeń społecznych i religijnych, których zwyczajowo był prezesem. Każdemu gubernatorowi podlegały na terenie jego guberni takie instytucje jak: Gubernialny Urząd do Spraw Powinności Włościańskich, Gubernialna Rada Dobroczynności Publicznej, a w guberniach uprzemysłowionych także Gubernialny Urząd do Spraw Fabrycznych. Do obowiązków gubernatora należały także inne czynności: przeprowadzanie poboru, uczestnictwo w egzaminach z języka państwowego (dla kandydatów na urzędników, uczniów gimnazjów oraz kleryków w seminariach duchownych), przygotowanie do służby w lokalnych oddziałach policji, organizowanie oddziałów straży ziemskiej, kontrola stanu higieny na miejskich targowiskach (zwłaszcza w miejscach, gdzie odbywał się handel żywnością) w stolicy guberni, wizytacje w przytułkach dla sierot i starców, szpitalach i więzieniach. Obowiązkiem gubernatora były też okresowe wizytacje innych miast znajdujących się na terenie podległej mu guberni.

Urząd naczelnika powiatu został wprowadzony w 1842 r. Naczelnik był wykonawcą władzy gubernatora na terenie powiatu.

Siedzibą gubernatora augustowskiego były Suwałki. Funkcję gubernatora cywilnego augustowskiego w okresie, z którego pochodzą zachowane akta, sprawował Józef Korytkowski, a radomskiego (któremu podlegał naczelnik powiatu stopnickiego) – kolejno: do 12 V 1863 r. Aleksander hr. Ostrowski, do grudnia 1863 r. (jako pełniący obowiązki) Wincenty Piątkowski a do grudnia 1865 r. – Konstanty Fänshawe.

Gubernia augustowska zlikwidowana została na mocy ustawy o reorganizacji urzędów gubernialnych z 31 XII 1866 r. W jej miejsce utworzono gubernię suwalską, a cały kraj podzielono na 10 guberni i 85 powiatów.

Do Spisu Treści

Zawartość

Materiały Gubernatora Cywilnego Augustowskiego to raporty władz administracyjnych z terenu guberni augustowskiej dotyczące ruchów oddziałów powstańczych oraz zarządzenia władz odnośnie akcji represyjnych wobec powstańców. Akta Naczelnika Cywilnego Powiatu Stopnickiego (znajdującego się w guberni radomskiej) to korespondencja władz cywilnych dotycząca powstania.

Do Spisu Treści

Udostępnianie - Ograniczenia

Udostępnianie - Ograniczenia

Zespół nie jest zmikrofilmowany.

Reprodukowanie

Prawa własności należą do Skarbu Państwa.

Do Spisu Treści

Hasła

Do Spisu Treści

Hasła geograficzne

Do Spisu Treści

Informacje dodatkowe

Dzieje przechowywania (Historia zespołu)

Materiały wchodzące w skład zbioru znalazły się w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie w latach sześćdziesiątych XX w. Zostały przekazane z Muzeum Narodowego.

Jak cytować?

AGAD, Materiały z rosyjskich kancelarii cywilnych

Opracowanie

Inwentarz kartkowy do omawianych akt został opracowany w latach 60. XX w. przez Franciszkę Ramotowską. Wówczas to materiałom z kancelarii Gubernatora Cywilnego Augustowskiego nadano oznaczenie C1 a aktom Wydziału Policji Naczelnika Cywilnego Powiatu Stopnickiego – C2. Dla obu grup sporządzono wówczas jedną kartę zbioru typu „A”. Za podstawę do połączenia tych materiałów w jeden zbiór przyjęto ich pochodzenie z urzędów reprezentujących rosyjskie kancelarie cywilne. Obecnie po dokonaniu melioracji inwentarza kartkowego opracowano inwentarz książkowy, a jednostkom nadano sygnaturę ciągłą. Jednostki zostały spaginowane.

Do Spisu Treści

Bibliografia

Ramotowska F., Materiały różne dotyczące Powstania Styczniowego z rosyjskich kancelarii wojskowych i cywilnych (wyodrębnione) 1963-1865 [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Przewodnik po zasobie, t. 2 Epoka porozbiorowa, Warszawa 1998, s. 419-421

Ramotowska F., Źródła archiwalne do dziejów powstania styczniowego w Archiwum Głównym Akt Dawnych w Warszawie, „Archeion”, t. 38 (1962), s. 105-127

Do Spisu Treści

INWENTARZ