SPIS TREŚCI

Streszczenie

Dzieje aktotwórcy (Historia urzędu)

Zawartość

Udostępnianie

Hasło geograficzne

Materiały Pokrewne

Pozostałe Informacje

Bibliografia

Zawartość

AKTA PARAFII WYZNANIA RZYMSKOKATOLICKIEGO Z DIECEZJI ŁUCKIEJ LATA: 1804-1950 [1960]

Inwentarz zespołu PL, 1 433

Opracowała Dorota Lewandowska

Dzieje aktotwórcy (Historia urzędu)

Przedmiotem niniejszego inwentarza są akta urzędów parafialnych funkcjonujących w granicach diecezji łuckiej, której dzieje sięgają początków XV w. W dniu 13 II 1375 r. papież Grzegorz XI w bulli Debitum pastoralis ofiicii zatwierdził metropolię łacińską w Haliczu; podporządkowano jej biskupstwa w Przemyślu, Chełmie, Włodzimierzu, Kamieńcu i Kijowie. W początkach XV w. nastąpiła reorganizacja hierarchii kościelnej na Wołyniu. Istniały tu dwa duże miasta: Włodzimierz i Łuck. Diecezja włodzimierska znalazła się w kręgu separatystycznych dążeń księcia litewskiego Witolda, pragnącego utworzyć dla Litwy osobną metropolię, obejmującą także Wołyń. Dlatego też, w 1404 r. z inicjatywy dworu polskiego z części dawnej diecezji włodzimierskiej utworzone zostało biskupstwo łuckie. O ile biskupstwo włodzimierskie ciążyło ku metropolii gnieźnieńskiej, o tyle diecezja łucka skłonna była uznać zwierzchnictwo Lwowa. Osobnej diecezji łuckiej nie dało się jednak utrzymać. Obie diecezje zostały ponownie połączone; przeniesiono jedynie stolicę z Włodzimierza do Łucka. Biskupstwo to przez dłuższy czas wzbraniało się przed uznaniem zwierzchnictwa metropolitalnego Lwowa i zabiegało o przyjęcie do gnieźnieńskiej prowincji kościelnej. W 1412 r. antypapież Jan XXIII wystawił akt ustanawiający Lwów stolicą metropolii. Arcybiskupstwu lwowskiemu podporządkowane zostały wszystkie biskupstwa łacińskie istniejące na Rusi, a więc także łuckie. Spór o przynależność kościelną tej diecezji pozostał praktycznie nie rozstrzygnięty. W 1564 r. biskup łucki nie zjawił się na synodzie prowincjonalnym lwowskim, manifestując tym niejako nierozerwalne związki z Gnieznem. Diecezje metropolii lwowskiej pod koniec XVI stulecia podzielone zostały na dekanaty, grupujące kilka lub kilkanaście parafii. W diecezji łuckiej dokonał tego biskup Bernard Maciejowski (1589 r.). Diecezja podzielona została na 3 dekanaty. Dziekani czuwali nad funkcjonowaniem organizacji kościelnej w dekanacie i wizytowali podległe sobie miasta i wsie parafialne. Około 1650 r. w diecezji łuckiej było już 14 dekanatów i około160 parafii. Kolejna reorganizacja Kościoła na omawianym terenie nastąpiła dopiero w początkach XVIII w. W 1726 r. na synodzie diecezjalnym zwołanym z inicjatywy biskupa Stefana Bogusława Rupniewskiego diecezja łucka podzielona została na 2 archidiakonaty (łucki i brzeski). Dokonano także rozgraniczenia 188 parafii i 14 dekanatów. W 1772 r. w diecezji łuckiej były 2 archidiakonaty, 14 (lub 16) dekanatów oraz 221 (lub 223) parafii. Poważny wyłom w ustalonej strukturze diecezjalnej spowodował pierwszy rozbiór Polski. Cząstka diecezji łuckiej (10 parafii) została przyłączona do archidiecezji lwowskiej, która znalazła się w granicach Austrii . Zabiegi zmierzające do zmiany struktury organizacyjnej diecezji polskich i dostosowanie ich do nowych granic państwa polskiego podjął Sejm Czteroletni, który zaprojektował m. in. podział diecezji najbardziej rozległych i liczących najwięcej parafii. Od diecezji łuckiej planowano oderwać województwo bracławskie na Ukrainie i włączyć je do diecezji kamienieckiej. Sejm grodzieński w konstytucji z 1793 r. ustalił zasady hierarchii kościelnej w Polsce, która miała składać się z arcybiskupstwa-metropolii w Krakowie oraz 8 diecezji (w tym także łuckiej). Plany te przekreśliła całkowita utrata niepodległości w 1795 r. . Podjęte po upadku państwa polskiego decyzje związane z działalnością Kościoła rzymskokatolickiego realizowały państwa zaborcze. Granice rozbiorów poprzecinały w sposób sztuczny polskie struktury kościelne. Już w 1782 r. cesarzowa Katarzyna II ustanowiła rzymskokatolickie arcybiskupstwo mohylowskie, które zostało erygowane na podstawie papieskiej bulli z 15 IV 1783 r. Po trzecim rozbiorze diecezja łucka, włączona została do carskiej Rosji (tzw. ziemie zabrane), z wyjątkiem 47 parafii oderwanych przez Austrię i przyłączonych do archidiecezji lwowskiej. Biskupstwo łuckie początkowo podzielone zostało na trzy części, a następnie wraz z innymi całkowicie zniesione (1795 r.). W ich miejsce powołano nowe biskupstwa: inflanckie, pińskie i latyczowskie. Po śmierci Katarzyny II cesarz Paweł I ukazem z 28 IV/5 V 1798 r. zniósł wszystkie utworzone przez jego matkę diecezje i przywrócił do życia dawne biskupstwa. Na polecenie papież Piusa VI zorganizowana została ostatecznie metropolia mohylewska, której granice pokrywały się odtąd z politycznymi granicami imperium rosyjskiego. Arcybiskupstwu podporządkowano wszystkie diecezje wschodnie, włączone do cesarstwa; diecezję łucką połączono unią personalną aeque principaliter z żytomierską. Zmianom tym nadała sankcję kanoniczną papieska bulla Maximis undique praessi calamitatibus z listopada 1798 r. Ogniwem pośrednim między Stolicą Apostolską a Kościołem katolickim w Rosji było Kolegium Duchowne Rzymskokatolickie ustanowione przez Aleksandra I dekretem z 1801 r. Diecezja łucko-żytomierska stanowiła w rzeczywistości dwie równorzędne diecezje z odrębnymi kapitułami, katedrami, konsystorzem, seminariami duchownymi i terytorium; wspólny był jedynie biskup ordynariusz. Diecezja został zacieśniona do granic guberni wołyńskiej. Biskupstwo zyskało 8 parafii zabużańskich z diecezji chełmskiej (dekanat lubomelski), straciło natomiast 35 parafii na rzecz diecezji mińskiej, 30 parafii włączonych do diecezji wileńskiej, 47 parafii, które zaanektowała Austria oraz 44 parafie na rzecz diecezji wigierskiej (zabór pruski).

W 1804 r. w diecezji łucko-żytomierskiej było 83 parafie; w 1834 r. – 87 parafii zgrupowanych w 12 dekanatach. Po uregulowaniu terytorialnej organizacji Kościoła w Rosji w 1798 r. nastąpił długotrwały okres stabilizacji. Poważne zmiany nastąpiły dopiero po podpisaniu konkordatu, zawartego między Rosją a Stolicą Apostolską 3 VIII 1847 r. Na mocy tego porozumienia oraz bulli papieskiej Piusa IX z 3 VII 1848 r. diecezja łucka i żytomierska, obejmowała odtąd gubernię wołyńską i kijowską, którą utraciła w 1798 r. W 1866 r. do diecezji łucko-żytomierskiej przyłączono tereny zlikwidowanej diecezji kamienieckiej. Po tych zmianach w omawianej diecezji było 17 dekanatów i 172 parafie.

Parafia stanowiła podstawową i najniższą w hierarchii urzędów jednostkę administracyjną w strukturze organizacyjnej Kościoła rzymskokatolickiego, wykonując jednocześnie zasadniczą pracę duszpasterską na terenie diecezji. Sprawy funkcjonowania parafii katolickich w Rosji normowały przepisy wydane przez Katarzynę II w 1769 r. (Ordinatio Ecclesiae Romanae Petropolitanae). Po roku 1772 przepisy te zostały rozciągnięte na ziemie zabrane Polsce w trzech kolejnych rozbiorach. W 1798 r. ukazał się tzw. „Regulament dla kościołów i klasztorów katolickich w Imperium Rosyjskim” wydany przez Pawła I, który normował udział księży zakonnych w duszpasterstwie (na terenie ziem zabranych znaczna część parafii byłą administrowana przez zakony). Tworzenie nowych placówek duszpasterskich i ich obsada pozostawały początkowo w całkowitej zależności od biskupa. Dlatego też, na początku XIX w. postępowała rozbudowa sieci parafialnej na omawianym terenie. Czynnikiem sprzyjającym tworzeniu nowych placówek duszpasterskich było przede wszystkim polskie ziemiaństwo oraz wspólnoty parafialne. Proces ten zahamowały powstania narodowe. Upaństwowiony został majątek ziemski należący do duchowieństwa, następowały kasaty klasztorów; ukaz Mikołaja I z 26 VIII/7 IX 1833 r. polecał chrzcić dzieci z małżeństw mieszanych w cerkwi prawosławnej. Ukazem z 15/27 XII 1843 r. cesarz prawie całkowicie uzależnił obsadę parafii od administracji państwowej. Trudną sytuację katolików złagodził nieco konkordat zawarty z między Rosją a Stolicą Apostolską w 1847 r. (obsada parafii przez biskupów, po uzgodnieniu z władzami państwowymi). Obowiązywał on jednak tylko do 1866 r. Po powstaniu styczniowym 1863 r. na Kościół rzymskokatolicki w Rosji spadły fale represji. Kasata parafii katolickich była formą represji za udział w powstaniu ludności i księży. W diecezji łuckiej i żytomierskiej w latach 1860-1905 zlikwidowano 39 parafii; nieznana jest liczba skasowanych filii i kaplic. Dopiero ukaz tolerancyjny z 1905 r. wstrzymał ten proceder i nakazał „rozpieczętowanie” domów modlitw z wyjątkiem tych, które nie spełniały wymogów ustawy budowlanej. Jednak rewindykacja objęła tylko te obiekty, które pozostały zamknięte i przeznaczone na zniszczenie.

Po I wojnie światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości ustalone ostatecznie w latach 1919-1923 granice polityczne odrodzonego państwa nie pokrywały się z granicami polskich diecezji. Z archidiecezji mohylowskiej w skład Rzeczypospolitej weszła diecezja łucka; jednak jej część żytomierska pozostała w ZSRR. Diecezja łucka została włączona do metropolii lwowskiej. Na jej czele stał do 1925 r. biskup Ignacy Dubowski; po jego rezygnacji zaś – biskup Adolf Piotr Szelążek. 10 II 1925 r. podpisany został konkordat z Watykanem, na podstawie którego usankcjonowano podział terytorialny Kościoła w Polsce. Konkordat zaręczał Kościołowi pełną wolność w wykonywaniu jurysdykcji oraz swobodną administrację jego sprawami i majątkiem; duchownym i wiernym zapewniał niczym nie skrępowane kontakty ze Stolicą Apostolską. Organizacja wewnętrzna diecezji nie uległa większym zmianom w stosunku do okresu poprzedniego. Każda z diecezji otrzymała ponadto swojego sufragana. W związku z wprowadzeniem nowego kodeksu prawa kanonicznego nastąpiły niewielkie zmiany w strukturze kurii biskupiej. Zanikła instytucja konsystorza generalnego. Odtąd urząd biskupi nazywany był we wszystkich diecezjach kurią biskupią lub diecezjalną i dzielił się na dwa wydziały: administracyjny i sądowy.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego dał się zauważyć znaczny wzrost liczby parafii; dzielono parafie rozległe terytorialnie i bardzo liczne, powoływano nowe placówki duszpasterskie. Duży przyrost parafii spowodowany był również rewindykacjami kościołów, zabranych przez władze zaborcze. W 1926 r. w diecezji łuckiej było 95 parafii; w 1935 r. 130 parafii w 13 dekanatach , w 1938 r. – już 138. Tak duży przyrost liczby parafii można tłumaczyć licznymi rewindykacjami kościołów od wyznawców prawosławia, zabranych katolikom przez władze carskie i oddanych Cerkwi . Odradzającą się strukturę Kościoła rzymskokatolickiego przerwał wybuch II wojny światowej. 17 IX 1939 r. Armia Sowiecka dokonała agresji na wschodnie obszary Rzeczypospolitej. W granicach ZSRR znalazły się parafie oraz diecezje metropolii lwowskiej. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej całe dawne obszary państwa polskiego sprzed 1 IX 1939 r. znalazły się pod okupacją niemiecką. Cała diecezja łucka i część diecezji pińskiej weszły do tzw. Komisariatu Rzeszy Ukraina (ok. 250 parafii).

Po zakończeniu wojny w 1945 r. nastąpiły poważne zmiany w zakresie organizacji kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, co wiązało się ze zmianami granic państwa. Diecezja łucka znalazła się poza jego granicami.

Przez cały okres istnienia przy kościołach parafialnych funkcjonowały kancelarie, których zadaniem było koordynowanie różnorodnej działalności parafii, gromadzenie wszelkiej dokumentacji wytworzonej przez jej administratorów, prowadzenie i zabezpieczenie ksiąg metrykalnych, korespondowanie z władzami duchownymi i świeckimi, sporządzanie protokołów czynności urzędu parafialnego oraz protokołów przedślubnych. (Odnośnie funkcjonowania kancelarii parafialnych na przestrzeni wieku – patrz: D. Lewandowska, Wstęp do inwentarza zespołu: Akta parafii wyznania rzymskokatolickiego z archidiecezji lwowskiej, AGAD, 2001.)

Do Spisu Treści

Zawartość

Przechowywane w Archiwum Głównym Akt Dawnych akta są to zaledwie szczątki zasobów aktowych dawnych kancelarii parafialnych (zachowane w liczbie od 1 do 3 j. a. dla danej parafii). Wyjątek stanowią parafie: Luboml: 6 j. a. i Sarny: 12 j. a. Dlatego też jest to dokumentacja w niewielkim stopniu zróżnicowana tematycznie i chronologicznie. Charakterystyczne dla zbioru akt parafialnych z diecezji łuckiej są zachowane w znacznej liczbie tzw. spisy parafian spowiadających się i przyjmujących komunię świętą; wszystkie z 1857 r. (dla 8 parafii: Białozórka, Dederkały, Horyńgród, Katerburg, Łanowce, Niewirków, Szumbar, Wyżgródek). Najprawdopodobniej wiązało się to z poleceniem władz zwierzchnich zebrania tego rodzaju danych do celów ewidencyjnych. Księgi te posiadają odrębne wpisy dla siedziby parafii oraz poszczególnych wsi wchodzących w jej skład. Na końcu niektórych ksiąg sporządzano liczbowe zestawienie mieszkańców – katolików z poszczególnych wsi z podziałem na płeć (np. parafia Łanowce, nr 26). W znacznej liczbie zachowały się tzw. raptularze, szczególnie popularne w diecezji łuckiej w okresie dwudziestolecia międzywojennego i w latach II wojny światowej. Prowadzono je obok tradycyjnych ksiąg metrykalnych, odnotowując w sposób skrócony bieżące wydarzenia związane z urodzinami, ślubami i zgonami w parafii. Raptularze w większości mają charakter brulionów. Szczególnie interesujące są raptularze zgonów z okresu ataku Niemiec na ZSRR (czerwiec 1941) oraz lat wojny, gdzie odnotowano przypadki zgonów w tragicznych okolicznościach oraz związanych z działaniami wojennymi na tym terenie (parafia Cumań, rok 1944, "zabity przez Niemców" w 1942 r. w lipcu w Cumaniu; parafia Klesów, rok 1941, las Wólka Klesowska, "zamordowany przez bolszewików", 3 i 7 VII 1941 r., wpisy nr 24-32). Znaczną grupę w zespole stanowią również „księgi wpisów” zmiany wyznania (z wyznania prawosławnego na rzymskokatolickie), z lat 1905-1944. Stosowano gotowe formularze, w których notowano: liczbę porządkową, datę, imiona, nazwisko, wiek, pochodzenie osoby dobrowolnie wyrażającej wolę przejścia na religię rzymskokatolicką, imiona i nazwisko rodziców. Dokonujący zmiany wyznania stwierdzał podpisem znajomość podstawowych dogmatów wiary rzymskokatolickiej. Podpis składali również świadkowie. Księgi takie zachowały się dla parafii w Jałowiczach, Torczynie, Lubomlu, Nieświczu, Niewirkowie, dwóch kościołów parafialnych we Włodzimierzu Wołyńskim – fary i parafii Najświętszego Serca Jezusowego, Kazimirki i Małyńska. W omawianym zespole w znacznej liczbie zachowały się również księgi egzaminów przedślubnych (głównie z parafii: Luboml i Sarny). Ponadto: dziennik korespondencji wychodzącej z urzędu parafialnego w Sarnach (nr 39) oraz opisy kościoła parafialnego w Tuczynie, sporządzone przez dwóch kolejnych proboszczów w latach 1825 i 1830-1831 (nr 48-49).

Wśród dokumentów wytworzonych przez parafie znajdują się również wyciągi z ksiąg metrykalnych, metryki urodzeń i chrztów, protokoły czynności, korespondencja, indulty od zapowiedzi, ukazy cesarskie w związku z prośbami poddanych w sprawach aktów stanu cywilnego, karty zgonów, zaświadczenia z NKWD, korespondencja z Kurią Biskupią w Łucku, zaświadczenia wydawane przez terenowe władze niemieckie, świadectwa lekarskie o śmierci, wyciągi z duplikatów ksiąg metrykalnych przechowywanych w archiwum Kurii; ww. dokumenty stanowiły najprawdopodobniej załączniki do akt metrykalnych, które uległy rozproszeniu; wśród nich znajdują się także akta parafii prawosławnych z omawianych miejscowości, dołączane do ksiąg nawróconych czy też dokumentów ślubnych. Z dokumentów tych utworzono jednostki zatytułowane: "Akta urzędu parafialnego [...]". Bardzo ciekawy materiał stanowią zachowane teksty kazań wygłaszanych z okazji różnych uroczystości kościelnych w parafiach: Dubno i Łysin, pochodzące z lat 60. XIX w. (nr 66).

Do Spisu Treści

Udostępnianie - Ograniczenia

Udostępnianie - Ograniczenia

Zespół nie jest zmikrofilmowany; częściowo zeskanowany - galerie skanów dołączone do właściwych sygnatur.

Nie udostępnia się w żadnej postaci do osobistego wglądu ksiąg i akt od których zamknięcia nie upłynęło 100 lat (urodzenia) i 80 lat (śluby i zgony). [Prawo o aktach stanu cywilnego z dnia 28.11.2014 (z późn. zm.), Dz. U. nr 2014, poz. 1741].

Reprodukowanie

Prawa własności należą do Skarbu Państwa.

Do Spisu Treści

Inne Materiały Pokrewne

1. Urząd Stanu Cywilnego m. st. Warszawy. III Wydział Rejestracji Stanu Cywilnego i Ksiąg Zabużańskich, Warszawa, ul. I. Kłopotowskiego 1/3.

Księgi metrykalne od których zamknięcia nie minęło jeszcze 100 lat (urodzenia) i 80 lat (śluby, zgony).

2. Katolicki Uniwersytet Lubelski

Pewną ilość dokumentacji parafialnej z terenu diecezji łuckiej przechowuje również Ośrodek Archiwów, Bibliotek i Muzeów Kościelnych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego.

Informacje o tym w:

Waldemar Witold Żurek, Wykaz osób z akt parafialnych diecezji łuckiej do 1945 r., Lublin 2004.

Do Spisu Treści

Hasło geograficzne

Do Spisu Treści

Informacje dodatkowe

Dzieje przechowywania (Historia zespołu)

Pierwotnie akta urzędów parafialnych z diecezji łuckiej nie stanowiły jednolitego zespołu. Były one przechowywane w archiwach parafii; najcenniejsze z nich (choć wbrew zaleceniom nie było to regułą): przywileje, dokumenty fundacyjne i uposażeniowe, breva z odpustami itp. odsyłane były do archiwum kurii biskupiej w Łucku. W parafii pozostawał częstokroć kopiariusz lub wykazy dokumentów w formie regestów lub sumariuszy. W latach II wojny światowej przynajmniej część omawianych akt znalazła się w zbiorach Wołyńskiego Archiwum Obwodowego w Łucku, o czym świadczą zachowane na ich obwolutach pieczęcie tuszowe. W 1945 r. nastąpiła masowa repatriacja ludności z terenów tzw. zabużańskich. Duchowni wyjeżdżając ze swych macierzystych placówek częstokroć zabierali ze sobą dokumentację parafialną. Pewna liczba ksiąg i towarzyszących im akt poprzez urzędy stanu cywilnego została przekazana do Archiwum Akt Stanu Cywilnego przy Ministerstwie Administracji Publicznej. W 1950 r. Ministerstwo to zostało zlikwidowane, a akta zgromadzone w archiwum oraz pochodzące z innych źródeł zaczęto przekazywać do tzw. Archiwum Zabużańskiego Urzędu Stanu Cywilnego w Warszawie-Śródmieściu (Potwierdzenie prawne w „Monitorze Polskim”, 1976, nr 10; por. G. Mucha, Archiwum Zabużańskie Urzędu Stanu Cywilnego w m. st. Warszawie, „Archiwista Polski”, nr 3, 1997, s. 53-55.). Zachowane akta parafialne trafiły do Archiwum Głównego Akt Dawnych wraz z księgami metrykalnymi, które były tu przekazywane zgodnie z rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych z 14 II 1987 r., po upływie 100 lat od daty zamknięcia księgi (obecnie jest to 100 lat dla ks. urodzeń i 80 lat dla ks. ślubów i zgonów). Informacje o aktach parafialnych sporadycznie pojawiały się w protokołach zdawczo-odbiorczych dotyczących ksiąg metrykalnych. W pierwszych przekazanych do AGAD protokołach umieszczano informację: „Urząd Stanu Cywilnego przekazuje jednocześnie inne książki z terenów zabużańskich nie mające charakteru ksiąg stanu cywilnego do ewentualnego przechowania i zidentyfikowania” (Archiwum Zakładowe AGAD, Przekazywanie akt, teczka 16/17, s. 15, 23). Ostatnie jednostki w zespole: 67 i 68 dołączono w l. 2017-2018 (w sygn. 68 dokumenty zostały szczegółowo opisane).

Jak cytować?

AGAD, Akta Par. Łuck

Opracowanie

Akta otrzymały sygnaturę ciągłą w obrębie całego zespołu. Ułożone zostały alfabetycznie według nazw parafii. Dokumentacji wytworzonej przez poszczególne parafie nadano układ chronologiczny w obrębie danego typu akt (księgi nawróconych, księgi egzaminów przedślubnych, raptularze itp.). Dokumenty luzem dotyczące ogólnej działalności urzędu parafialnego i zawierające różnorodny materiał stanowią ostatnią jednostkę w aktach danej parafii. Materiał zawarty w tych jednostkach ułożono chronologicznie (ewentualnie także tematycznie) wg dat rocznych. Znaczną ilość dokumentacji parafialnej wyodrębniono podczas porządkowania tzw. variów i dissolutów Oddziału II. Z dokumentów tych utworzono pięć jednostek (nr 63-66, 68), które zatytułowano: „Parafie różne”. W inwentarzu uwzględniono przynależność dekanatalną parafii w okresie dwudziestolecia międzywojennego (1935 r.). Opis inwentarzowy jednostki zawiera następujące elementy: sygnatura, parafia, dekanat, tytuł, tytuł oryginalny, treść, daty, język, liczba stron, opis zewnętrzny, sygnatury dawne, uwagi.

Przewidywane dopływy

Urząd Stanu Cywilnego m. st. Warszawy. III Wydział Rejestracji Stanu Cywilnego i Ksiąg Zabużańskich przekazuje do AGAD księgi, zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem; wraz z nimi przekazywane są także zachowane akta parafialne.

Do Spisu Treści

Bibliografia

Dzienniki Ustaw z 2014 r., poz 1741

Dzienniki Ustaw PRL, 1987, nr 7, poz. 43

Encyklopedia kościelna podług teologicznej encyklopedii Wetzera i Weltego [...] wydana przez ks. Michała Nowodorskiego, t. XVIII, Warszawa 1892

Historia Kościoła w Polsce, pod red. B. Kumora i Z. Obertyńskiego, t. I-II, Poznań – Warszawa 1974-1979

Kościół w Polsce, pod red. J. Kłoczowskiego, t. II, wieki XVI-XVIII, Kraków 1970

Elenchus ecclesiarum et cleri secularis et regularis dioecesis luceoriensis pro anno domini 1935

W. Abraham, Ustawodawstwo kościelne o archiwach, „Archeion”, nr 4, 1928

T. Grygier, Z zagadnień archiwistyki kościelnej na przykładzie archiwum parafialnego, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, t. 22, Lublin 1971

A. Jongan, Kancelaria parafialna, czyli zbiór przepisów kościelnych i państwowych dla urzędów parafialnych ze szczególnym uwzględnieniem ksiąg metrykalnych, Lwów 1912

J. Kłoczowski, L. Müllerowa, J. Skarbek, Zarys dziejów Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 1986

B. Kumor, Ustrój i organizacja Kościoła polskiego w okresie niewoli narodowej 1772-1918, Kraków 1980

B. Kumor, Metryki parafialne w archiwach diecezjalnych, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, r. 14, 1966, nr 1

B. Kumor, Granice metropolii i diecezji polskich 1868-1939 w: Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne, t. 18-24, Lublin 1969-1972

J. Kwolek, Naukowa organizacja archiwów diecezjalnych, „Archeion”, nr 4, 1928

G. Mucha, Archiwum Zabużańskie Urzędu Stanu Cywilnego w m. st. Warszawie, „Archiwista Polski”, nr 3, 1997

Parafie, filie, kaplice i klasztory w Cesarstwie Rosyjskim w połowie XIX wieku. Źródła do dziejów rozgraniczenia diecezji łacińskich w Cesarstwie Rosyjskim w połowie XIX wieku. T. I, cz. 1. Diecezja kamieniecka. Diecezja łucko-żytomierska, opr. J. Skarbek, Lublin 2000

W. A. Serczyk., Historia Ukrainy, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1979

E. Sznabrachowski, Początek i dzieje rzymsko-katolickiej diecezji łucko-żytomierskiej obecnie łuckiej w zarysie, Warszawa 1926

H. E. Wyczawski, Wprowadzenie do studiów w archiwach kościelnych, Warszawa, 1956

W. W. Żurek, Wykaz osób z akt parafialnych diecezji łuckiej do 1945 r., Lublin 2004

Do Spisu Treści

Zawartość