SPIS TREŚCI

Streszczenie

Dzieje aktotwórcy (Historia urzędu)

Zawartość

Układ

Udostępnianie

Materiały Pokrewne

Pozostałe Informacje

Inne inwentarze

Bibliografia

Zawartość

Sejm Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego 1808 - 1831 [1843]

Sejm Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego z lat 1808 - 1831 [1843]

Inwentarz zespołu PL, 1/182

Opracowanie: Małgorzata Osiecka

Dzieje aktotwórcy (Historia urzędu)

Konstytucja z 22 VII 1807 r. oraz dekrety królewskie o Sejmie i Senacie z 21 XII 1807 r., 9 I 1809 r., 7 III 1809 r. powoływały do życia dwuizbowy parlament pod nazwą Sejm Główny Księstwa Warszawskiego. Jego struktura zewnętrznie nawiązywała do form organizacyjnych Sejmu Rzeczypospolitej przedrozbiorowej, ale wbrew tradycji polskiej nie było w niej miejsca dla króla, którego konstytucja wyposażała także w atrybucje ustawodawcze. Sejm Księstwa Warszawskiego składał się z dwóch Izb: Senatu i Izby Poselskiej. Do Senatu wchodziło początkowo osiemnastu senatorów z nominacji królewskiej (sześciu biskupów, sześciu wojewodów, sześciu kasztelanów). Po przyłączeniu Galicji do Księstwa Warszawskiego, na mocy dekretu królewskiego z 24 III 1810 r., liczbę tę powiększono do trzydziestu, było ich po dziesięciu w każdej grupie. Stanowiska senatorów były dożywotnie. Na czele Senatu stał prezes mianowany przez króla. W skład Izby Poselskiej wchodziło sześćdziesięciu posłów szlacheckich wybieranych na sejmikach powiatowych (po jednym z każdego powiatu) i czterdziestu deputowanych – od zgromadzeń gminnych, z której to liczby ośmiu przewidziano dla miasta Warszawy, trzydziestu dwóch dla pozostałej części kraju oraz trzynastu członków Rady Stanu z głosem decydującym. Byli to prezes Rady Stanu, sześciu ministrów i sześciu radców stanu – wszyscy wyznaczeni przez króla. W 1810 r. powiększono liczbę posłów do stu, a deputowanych do sześćdziesięciu sześciu. Obradom Izby przewodniczył marszałek, powoływany przez króla na okres jednej sesji, spośród członków Izby.

Konstytucja Księstwa Warszawskiego (art. 21) oraz dekrety królewskie przyznawały Sejmowi niewielki zakres kompetencji. Do Sejmu należało ustawodawstwo w sprawach podatkowych, przygotowywanie zmian w prawie cywilnym i karnym oraz systemie menniczym. Poza kompetencjami Sejmu znalazł się budżet państwa, o którym decydował król. Sejm nie uchwalał go, chociaż przez swoją decyzję w sprawach podatkowych stanowił o jego wielkości. Poza tym pierwszy Sejm Księstwa Warszawskiego miał dodatkową, lecz tylko jednorazową kompetencję w sprawie organizacji i liczby wojska (art. 89). Nie skorzystał z tego uprawnienia i przekazał je królowi. Wszystko natomiast, co dotyczyło organizacji i działalności aparatu państwowego zostało wyłączone spod kompetencji Sejmu. Był on całkowicie odsunięty od wpływu na rząd, nie przysługiwały mu żadne uprawnienia kontrolne wobec ministrów i innych organów rządowych. Projekty praw przygotowywała Rada Stanu przy ich „początkowaniu” przez króla (art. 6, 15, 42, 44 Ustawy konstytucyjnej).

Na każdej sesji Sejmu Izba Poselska wybierała większością głosów trzy pięcioosobowe komisje: do spraw przychodów skarbowych, prawodawstwa cywilnego i karnego. Komisje te rozpatrywały przekazane im przez króla (za pośrednictwem Rady Stanu) projekty ustaw. Mogły zgłaszać do nich uwagi, które były następnie przedmiotem dyskusji w Radzie Stanu z udziałem tychże komisji. Ostateczna decyzja o treści projektu należała do Rady Stanu, która wnosiła go na plenarne posiedzenie Izby Poselskiej. Po przyjęciu danego projektu, w tajnym głosowaniu, przesyłano go do Senatu w celu uzyskania sankcji (art. 22).

Sejm Księstwa Warszawskiego zebrał się trzy razy, na sesje zwyczajne: 10-23 III 1809 r., 8-27 XII 1811 r., oraz jedną nadzwyczajną – 26 VI 1812 r., zwołaną z woli Napoleona, na której zawiązano Konfederację Generalną Królestwa Polskiego. Konfederacja zalimitowała obrady Sejmu, przekazując swoje funkcje wyznaczonej przez siebie Radzie Generalnej. Stałym miejscem posiedzeń Sejmu był Zamek Królewski w Warszawie. Datę otwarcia Sejmu wyznaczał król. Uchwały sejmowe sporządzane były w dwóch egzemplarzach, z których jeden składano w Archiwum Krajowym, a drugi w Archiwum Królewskim. Na polecenia króla, kopie uchwał, minister sprawiedliwości zamieszczał w Dzienniku Praw. Ponadto do obowiązków każdego z sekretarzy sejmowych należało prowadzenia diariusza obrad Sejmu.

Sejm Królestwa Polskiego, którego charakter i atrybucje określały Konstytucja z 1815 r., Statut Organiczny o reprezentacji narodowej z 19 XI/1 XII 1815 r. i Statut Organiczny o Senacie z 7/19 XI 1816 r., składał się z Senatu, Izby Poselskiej i króla. Do Senatu mieli wchodzić senatorowie świeccy, mianowani przez króla dożywotnio (18 wojewodów, 37 kasztelanów), i duchowni (jeden arcybiskup, siedmiu biskupów obrządku łacińskiego i jeden biskup obrządku grecko-unickiego). Na czele Senatu stał prezes. Izba Poselska pochodziła z wyboru. W skład jej wedle Konstytucji powinno wchodzić 128 członków, w tym 77 posłów wybieranych przez sejmiki powiatowe i 51 deputowanych od zgromadzeń gminnych. W Izbie Poselskiej prezydował marszałek mianowany przez króla spośród jej członków; marszałek wyznaczał sekretarza odpowiedzialnego za protokół i akta. Do rozpatrywania projektów praw, przygotowywanych przez Radę Stanu (art. 96 Konstytucji) Izba wybierała w głosowaniu tajnym trzy komisje: do praw skarbowych, do praw cywilnych i kryminalnych oraz do praw organicznych i administracyjnych. Projekty mogły być wnoszone do obu izb. W ten sposób król mógł skierować dany projekt do izby, w której spodziewał się mniejszej opozycji, bądź pełnego poparcia. Jedynym ograniczeniem było pierwszeństwo Izby Poselskiej w rozpatrywaniu projektów skarbowych. Projekty przyjęte przez jedną izbę mogły być przez drugą przyjęte bez zmian, albo odrzucone. Sejmy zwyczajne miały być zwoływane co dwa lata do Warszawy na podstawie uniwersału królewskiego, w którym określano czas ich trwania i rozpoczęcia. Prócz sejmów zwyczajnych król mógł ogłaszać posiedzenia nadzwyczajne, w dowolnym czasie. W Królestwie Polskim Sejm zebrał się cztery razy: w 1818, 1820, 1825, 1830 r. (tzw. Czerwcowy) oraz powstańczy 1830-1831 r. Obrady Sejmu miały być „publiczne”, to znaczy otwarte dla publiczności. Jednak w związku z wystąpieniami opozycji na Sejmie 1820 r. Aleksander I wydał 1/13 II 1825 r. artykuł dodatkowy do konstytucji, znoszący jawność obrad Sejmu.

Uprawnienia Sejmu Królestwa Polskiego były znacznie szersze niż Sejmu Księstwa Warszawskiego, mimo że król posiadał wyłącznie inicjatywę ustawodawczą. Kompetencje Sejmu obejmowały następujące sprawy: ustawodawstwo w zakresie prawa sądowego, administracyjnego (prócz spraw wojskowych – z tych tylko pobór do wojska), stanowienie o systemie menniczym, o podatkach i budżecie kraju, kontrola działalności rządu (na podstawie raportów Rady Stanu o tej działalności i stanie kraju. Wiązało się z tym prawo wnoszenia petycji do króla). Sejm miał też uprawnienia sądowe w sprawach o zbrodnię stanu oraz przestępstwa wyższych urzędników. Art. 152 konstytucji Królestwa Polskiego powierzał Senatowi funkcje Sądu Sejmowego, a sposób jego postępowania unormowało dopiero zarządzenie królewskie z 18 IV 1827 r., wydane w związku z procesem członków Towarzystwa Patriotycznego.

Poza funkcjami w zakresie prawodawstwa, kontroli rządu i sądownictwa, Sejm wykonywał pewne czynności związane z wyborami. Należało do niego sprawdzanie powiatowych i gminnych ksiąg obywatelskich, rozstrzyganie wątpliwości, co do szlachectwa przy ustalaniu składu sejmików powiatowych i układanie list osób upoważnionych do głosowania. Podawał też kandydatów na stanowiska senatorów świeckich i mógł dokonywać rugów w Izbie Poselskiej. W praktyce Sejm zajmował się głownie zmianami w dziedzinie prawa cywilnego i karnego. Natomiast sprawy administracyjne i gospodarcze były najczęściej regulowane na drodze postanowień namiestnika, później Rady Administracyjnej.

Kontrole działalności rządu przeprowadzały te same komisje, które wybrane zostały do rozpatrywania projektów praw. Ich wynikiem było opracowywanie dokumentów pt. „Uwagi komisji sejmowych o działalności rządu i stanie kraju”, które składano królowi. Parlament obradował na Zamku Królewskim, gdzie też mieściły się jego kancelarie i archiwum. Art. 166 Statutu Organicznego o reprezentacji narodowej mówił, „iż wszystkie akta i papiery dotyczące Izby Poselskiej złożone mają być w archiwum Senatu”.

W okresie Powstania Listopadowego rola i znaczenie Sejmu zwiększyły się. Zasięg kompetencji parlamentu wykroczył poza normy ustawy konstytucyjnej i statutu organicznego. Sejm w tym czasie odegrał bardzo dużą rolę nie tylko ustawodawczą, ale i polityczną – państwowotwórczą, tzw. urządzającą. Przejął on cześć uprawnień króla (inną część przejął Rząd Narodowy). Był to Sejm tylko w swej genezie konstytucyjny, natomiast w strukturze i działaniu rewolucyjny. Po jego fundamentalnych dla powstania uchwałach – o uznaniu powstania za narodowe (18 XII 1830 r.), detronizacji cesarza Mikołaja I (25 I 1831 r.) i złożeniu przysięgi przez naród polski na wierność władzom narodowym Królestwa Polskiego (8 II 1831 r.) – powstanie przekształciło się w wojnę z zaborcą, o cele szersze, bo o niepodległość. Po utworzeniu II Dyktatury (20 XII 1830 r.) Józefa Chłopickiego Sejm zawiesił swoją działalność, a na okres jej trwania powołał Deputację Sejmową do „czuwania nad dyktatorem”. Po poddaniu się Dyktatora do dymisji (18 I 1831 r.) najważniejsze miejsce w strukturze władz zajął Sejm. Pozostał w dawnym przed listopadowym składzie i formalnie oparł się na Konstytucji 1815 r., usuwając z niej, bądź zawieszając tylko te przepisy, które uznał za nieodpowiednie w nowej sytuacji kraju. Działanie Sejmu sprowadzało się do kilku spraw: prawodawstwa, konstytuowania nowych władz naczelnych (powołanie Rządu Narodowego, mianowanie wodza naczelnego), sprawowania zwierzchnictwa i kontroli nad rządem, rozpatrywania raportów ministrów komisji rządowych oraz wydawania odezw i manifestów o znaczeniu ogólnopaństwowym. Sejm składał się z dwóch izb: Senatu i Izby Poselskiej. Przewodniczącym w Senacie został Adam ks. Czartoryski, sekretarzem i „stróżem” archiwum senackiego Julian Ursyn Niemcewicz (od 1808 r.), a jego zastępcami byli Jan Buczyński i Michał Hube. Po wyjeździe Niemcewicza do Anglii z misją dyplomatyczną miejsce jego zajął Franciszek Wężyk. Ostatnim sekretarzem Senatu był Narcyz Olizar. Funkcje protokolantów w Senacie pełnili Wincenty Danielewicz i Karol Treu. Ostatnim marszałkiem Izby Poselskiej był Władysław Ostrowski, a sekretarzem – deputowany okręgu stanisławowskiego - Ksawery Czarnocki, który m.in. miał też prawo uwierzytelniać odpisy uchwał sejmowych. Każda z izb posiadała własną kancelarię, a Sejm był obsługiwany ponadto przez Sekretariat Ogólny, o czym świadczy zachowana pieczęć okrągła lakowa.

Sejm Powstania Listopadowego miał też trzy komisje: skarbową, prawodawczą i organiczną, do której przydzielono sprawy dyplomatyczne.

W związku ze zbliżaniem się wojsk rosyjskich pod Warszawę Sejm wydał szereg uchwał w celu zapewnienia ciągłości obrad. I tak, 2 II 1831 r., dla „zabezpieczenia prawnego kompletu na posiedzeniach Izby Poselskiej”, podjął uchwałę i wyborach uzupełniających przy zachowaniu quorum obniżonego do 33 członków Izby i 11 senatorów. 19 lutego t. r. ogłosił się za „nieustający”, licząc się z możliwością przeniesienia obrad sejmowych poza Warszawę, a nawet za granicę. Uchwała ta dawała Sejmowi prawo funkcjonowania nawet po zajęciu całego kraju przez Rosjan. 3 marca t. r. Sejm zdecydował, że w razie konieczności opuszczenia Warszawy zbierze się w Miechowie (woj. krakowskie). W związku z tą uchwałą kancelarie obu izb i archiwum Senatu zostały przygotowane do ewakuacji, do której jednak nie doszło. W lecie, na podstawie uchwały sejmowej z 19 V 1831 r., przeprowadzono wybory uzupełniające na Wołyniu, Podolu, Ukrainie, w woj. białostockim, grodzieńskim, mińskim i wileńskim. 8 września Sejm przeniósł się do Modlina, później do Zakroczymia i Płocka. Kraj opuścił jesienią 1831 r., zabierając ze sobą część dokumentacji.

Do Spisu Treści

Zawartość

W zespole znajdują się akta z okresu Księstwa Warszawskiego diariusze posiedzeń sejmowych z 1809 i 1811 r., wykazy spraw omawianych na sejmach 1809 i 1811 r., listy posłów i deputowanych na sejmy 1809 i 1811 r. oraz ich przemówienia.

Z okresu Królestwa Polskiego diariusz Sejmu 1818 r., księgi kodeksu karnego (1818 r.) i cywilnego (1825 r.) oraz uzupełnienia do tych ksiąg (1830 r.), protokoły z trzynastu posiedzeń Sejmu tzw. Czerwcowego z 1830 r., wyciągi z ksiąg obywatelskich (1819 r.) z wykazem osób uprawnionych do głosowania na sejmikach obwodu sieradzkiego, akta Aleksandra Potockiego, jednego z członków Sądu Sejmowego w latach 1827-1829 (wezwanie na posiedzenie Sądu, notatki dotyczące procesu członków Towarzystwa Patriotycznego – dekret o ustroju Sądu Sejmowego z 18 V 1827 r.). Ponadto: protokoły praw sejmowych deponowanych w Archiwum Metryk Koronnych, a uchwalonych w okresie Księstwa Warszawskiego (sygn. 17); do zespołu dołączono także wypis z protokołu posiedzenia rosyjskiej Rady Państwa w Departamencie Królestwa Polskiego dotyczący projektu III księgi Kodeksu Cywilnego Królestwa Polskiego (sygn. 18) oraz różnego rodzaju materiały związane z działalnością Sejmu Królestwa Polskiego wyodrębnione z variów i dissolutów akt XIX-wiecznych (sygn. 19).

Do Spisu Treści

Układ

Chronologiczny.

Do Spisu Treści

Udostępnianie - Ograniczenia

Udostępnianie - Ograniczenia

Zespół został całkowicie zmikrofilmowany i zeskanowany.

Reprodukowanie

Prawa własności należą do Skarbu Państwa.

Do Spisu Treści

Inne Materiały Pokrewne

Materiały archiwalne dotyczące Sejmu Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego znajdują się również w innych zespołach AGAD. Oto one: Rada Stanu i Rada Ministrów Księstwa Warszawskiego (nry 168-172) – listy posłów i deputowanych na Sejm 1808 i 1811 r., urządzenie sejmików powiatowych z lat 1807-1811; Rada Ministrów Księstwa Warszawskiego (nr 113) – wybór kandydatów na sejmiki powiatowe i zgromadzenia gminne; Sekretariat Stanu Królestwa Polskiego (nry 40, 41, 162, 184, 243) – diariusz Sejmu z 1818 r., sprawozdania komisji sejmowych, nominacje biskupów na senatorów, uwagi do przedstawionego w Senacie projektu prawa propinacyjnego, uwagi Komisji Skarbu Izby Poselskiej 1825 r. (oryg.); I Rada Stanu Królestwa Polskiego (nry 1, 2, 128-135, 142, 143, 149, 216, 251-257) – organizacja Senatu, nominacje senatorów, raporty z czynności Rady Stanu, Rady Administracyjnej i całego rządu oraz uwagi izb sejmowych o tych raportach, odpowiedzi na uwagi i petycje od izb sejmowych z lat 1818-1830, projekty do praw na Sejm 1830 r.; Władze Centralne Powstania Listopadowego (nry 18b, 59, 64b, 149a, 149b, 456, 475, 605, 643) – zwołanie Sejmu 17 I 1831 r., program I sesji, lista senatorów i posłów, wybór trzech komisji sejmowych, uchwała dotycząca przeniesienia obrad sejmowych z Warszawy do Miechowa, oryginał złożenia przysięgi homagialnej; Towarzystwo Królewskie Przyjaciół Nauk (nr 65) – odpowiedź ministra sprawiedliwości na głos Wojciecha Węgleńskiego posła hrubieszowskiego w sprawie sądów pokoju 1811 r.; Rząd Tymczasowy Engla (nr 21) – projekty praw wnoszonych na Sejmy 1818 i 1825, lista posłów wybranych przed Sejmem 1818 r.; Komisja Rządowa Przychodów i Skarbu (nry 1619-1621, 1729, 1731, 1733-1735, 1741) – projekty do kodeksu cywilnego i karnego Królestwa Polskiego, statut organiczny o sądownictwie, prawo o hipotekach, projekt podatku patentowego, lista senatorów i posłów na Sejm 1825, 1830 r., budżet Królestwa Polskiego na I półrocze 1831 r., odpowiedzi Izby Poselskiej na petycje, uwagi obu izb sejmowych nad raportem Rady Stanu, akta druków sejmowych 1818, 1820, 1825, 1830-1831 r., ustanowienie prawa o Sądzie Sejmowym, projekt etatu kancelarii Senatu Księstwa Warszawskiego, mundury i fraki dla senatorów, uniwersał zwołujący izby sejmowe na Sejm tzw. Czerwcowy 1830 r., projekty prawa karnego, cywilnego 1818, 1820 r., projekt III księgi prawa cywilnego 1825 r.; Zbiór Branickich z Suchej (nr 56/72) – protokół posiedzeń Izby Poselskiej w czasie obrad Sejmu 1830 r.; Archiwum Zamoyskich (nr 90) – wystąpienie prezesa Senatu Stanisława hr. Zamoyskiego na Zamku Królewskim na zamknięciu obrad Sejmu 28 VI 1830 r.; Archiwum Ostrowskich (nr 107) – Antoni Ostrowski, Pamiętnik z Sejmu 1830 r.

Poza AGAD materiały archiwalne dotyczące sejmów Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego i akta tychże sejmów znajdują się również w innych zbiorach archiwalnych w kraju i za granicą, m.in. w Bibliotece Polskiej w Paryżu (tu m.in. Diariusz Sejmu powstańczego 1830-1831 r.), w Bibliotece Jagiellońskiej, w zbiorach Fundacji XX Czartoryskich w Krakowie, Polskiej Akademii Nauk w Krakowie i Gdańsku oraz w Archiwum Państwowym w Kielcach.

Do Spisu Treści

Informacje dodatkowe

Dzieje przechowywania

Losy akt Sejmu Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego wiązały się ściśle z dziejami politycznymi kraju. Dziś trudno je dokładnie odtworzyć. Akta Sejmu Księstwa Warszawskiego po jego upadku włączone zostały do Archiwum Senatu Królestwa Polskiego. Od 1820 r. aktami sejmowymi opiekował się sekretarz-archiwista Jan Buczyński. Uporządkował je i sporządził inwentarz. Momentem zwrotnym w dziejach Archiwum Senatu był 1831 r., kiedy nastąpiło systematyczne wyłączanie akt z tego archiwum z różnych powodów. 6 XI 1831 r. na polecenie marszałka sejmu i prezesa senatu, obawiających się ewentualnego przejęcia akt sejmowych przez władze rosyjskie, zostały z archiwum Senatu oraz kancelarii sejmowej wyłączone następujące akta: akt detronizacji cesarza Mikołaja I, protokoły sejmików litewskich, wołyńskich, podolskich i kijowskich, adres Wołynian, Litwinów, Podola i Ukraińców do Sejmu, odezwa Gwardii Narodowej. Zdeponowano je w Getyndze (do 1876 r.), by z czasem umieścić te dokumenty w Bibliotece Polskiej w Paryżu. Pozostałe akta po kapitulacji Warszawy dostały się w ręce władz okupacyjnych. Gubernator gen. Jan Witt polecił je uporządkować i do tych prac początkowo skierował Karola Hübnera, a później Antoniego Gautiera. Akta podzielono na dwie części: akta sprzed epoki „rewolucyjnej” i akta z okresu „rewolucji”. W tym czasie gubernator J. Witt zabrał z Archiwum Senatu konstytucję z 1815 r. (w oryginale i tłumaczeniu) i protokoły posiedzeń sejmowych. Ponadto dla potrzeb śledczych, 20 I 1832 r. Rząd Tymczasowy Królestwa Polskiego postanowił przenieść księgi przysiąg do archiwum KRSW i P. Wykonanie tego zadania powierzono A. Gautierowi. Nie było wśród nich ksiąg z województw wschodnich: augustowskiego, płockiego, podlaskiego, lubelskiego, a księgi przysiąg wykonanych przez urzędników i oficerów Komisji Rządowej Wojny zostały wydane gen. Józefowi Rautenstrauchowi. Po złożeniu wyżej wymienionych ksiąg w Komisji Rządowej Spraw Wewnętrznych i Policji sporządzono do nich indeksy. Wkrótce na żądanie prokuratora przy Najwyższym Sądzie Kryminalnym – Eugeniusza Poklękowskiego, Rada Administracyjna poleciła wydać do kancelarii Sądu akta dotyczące Sądu Sejmowego z lat 1827-1828 oraz Sejmu z 1830/1831 r. Były one tutaj przechowywane do 1834 r.; po ich wykorzystaniu przekazano je do Biura Przybocznego namiestnika. Natomiast na podstawie rozporządzenia namiestnika Iwana Paskiewicza z 7 II 1836 r. akta heraldyczne dotyczące rozpoznania szlachectwa i tytułów honorowych, które znajdowały się w Archiwum Senatu, przekazano do Heroldii Królestwa Polskiego przy Radzie Stanu. W ten sposób rozbito całe Archiwum Senatu.

Niewielka część akt Senatu dostała się w 1867 r. do Archiwum Akt Dawnych. W 1915 r. władze rosyjskie, opuszczając Warszawę, ewakuowały do Moskwy i te dokumenty. Wróciły one w latach dwudziestych na mocy traktatu ryskiego; akta złożono w Archiwum Akt Dawnych, gdzie podjęto nad nimi prace porządkowo-inwentaryzacyjne. W 1925 r. uporządkowane akta podzielono na sześć grup powiązanych ze sobą ciągłą numeracją oraz wspólnym inwentarzem liczącym 202 pozycje. Na początku umieszczono 4 wol. Protokołów Senatu i Deputacji Zaszczytów Honorowych, dział I to kancelaria Senatu Księstwa Warszawskiego; dział II – kancelaria Senatu Królestwa Polskiego i akta dotyczące Izby Poselskiej, protokoły zgromadzeń politycznych; dział III – akta kancelaryjne obu izb z epoki powstania; dział IV – akta Sądu Sejmowego, wydzielone z akt Sądu Kryminalnego; dział V – księgi przysiąg na wierność Rządowi Rewolucyjnemu i skorowidze; dział VI – księgi obywateli biorących udział w zgromadzeniach politycznych. Podczas II wojny światowej akta te spłonęły prawie w całości.

Jak cytować?

AGAD, Sejm KW i KP

Opracowanie

W latach 60. XX w. akta zostały tymczasowo włączone do tzw. „Zbioru zespołu szczątkowych AGAD” (obecnie już nie istniejącego). Inwentarz kartkowy do omawianych akt został opracowany w latach 70. XX wieku. W 1991 r. ponownie został zmeliorowany przez Małgorzatę Osiecką, która uzupełniła zapis: treść, spaginowała akta, rozpoznała załączniki.

Do Spisu Treści

Inne inwentarze

Do Spisu Treści

Bibliografia

Diariusz Sejmowy z roku 1812, Warszawa 1812

Diariusz Sejmu Królestwa Polskiego 1818, wyd. A. Siarczyński, t. 1-3, Warszawa 1818

Dyaryusz Sejmów Księstwa Warszawskiego, z. 1. Dziennik posiedzeń Izby Poselskiej Sejmu 1809, wyd. M. Handelsman, Warszawa 1913

Kallas M., Diariusze sejmów Księstwa Warszawskiego (z.2): Dziennik posiedzeń sejmowych w 1811 r., „Teki Archiwalne”, t. 19, 1982

Kallas M., Diariusze sejmów Księstwa Warszawskiego (z.3): Dziennik sejmowy z roku 1812, „Teki Archiwalne”, t. 21, 1989

Konic H., Dyaryusz sejmów Księstwa Warszawskiego, „Biblioteka Warszawska”, 62:1902, t. 4

Diariusz Sejmu i Senatu Królestwa Polskiego 1825, t. 1-3, wyd. J.U. Niemcewicz, Warszawa 1828

Diariusz Sejmu Księstwa Warszawskiego, dziennik posiedzeń Izby Poselskiej w czasie Sejmu Królestwa Polskiego1820 odbytego, wyd. F. Obniński, Warszawa 1820

Diariusz Senatu z roku 1830-1831, wyd. S. Pomarański, Warszawa 1930

Dyariusz Sejmu z r. 1830-1831, wyd. M. Rostworowski, [w:] Źródła do dziejów polskich porozbiorowych, Kraków 1907-1912, t. 7

Kaczkowski St., O Sejmie, a mianowicie Izbie poselskiej w powstaniu polskim 29 listopada 1830 r. Pamiętniki z urzędowania mojego w Izbie poselskiej Kongresowego Królestwa Polskiego od 1825 -1831, t. 2, [w:] Dzieła Stanisława Kaczkowskiego, posła sieradzkiego, Kraków 1883

Askenazy S., Senat rewolucyjny, „Kwartalnik Historyczny”, t. 23, 1908

Grochulska B., Księstwo Warszawskie, Warszawa 1966

Osiecka M., Sejm Księstwa Warszawskiego i Sejm Królestwa Polskiego, [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Przewodnik po zasobie, t. II Epoka porozbiorowa, pod red. F. Ramotowskiej, Warszawa 1998 s. 31–32, 63–68

Osiecka M., Sejm Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, 1808–1830 [1843], [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie archiwalnym, oprac. zbiorowe pod red. D. Lewandowskiej, Warszawa 2008, s. 250-251

Przelaskowski R., Akta senatu Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, „Archeion”, t. 1, 1927

Ramotowska F., Akta władz centralnych powstania 1831- 1831 przechowywane w Archiwum Głównym Akt Dawnych, „Archeion”, t. 75, 1983

Skowronek J., Skład społeczny i polityczny sejmów Księstwa Warszawskiego i Królestwa Kongresowego, „Przegląd Historyczny”, t. 52, 1961, z. 3

Do Spisu Treści

Zawartość