SPIS TREŚCI

Streszczenie

Dzieje aktotwórcy (Historia urzędu)

Zawartość

Układ

Udostępnianie

Materiały Pokrewne

Pozostałe Informacje

Inne inwentarze

Bibliografia

Zawartość

Księgi miejskie Nowej Warszawy 1477-1794

Księgi miejskie Nowej Warszawy

Inwentarz zespołu PL, 1/98

Opracowanie M. Witecka, M. Badowska

Dzieje aktotwórcy (Historia urzędu)

Nowa Warszawa (określana jako civitas) istniała już przed 1408 r. Jednak nie zachował się przywilej lokacyjny. Można jego wystawienie łączyć z datą sprzedaży wójtostwa w Starej Warszawie Piotrowi Pielgrzymowi w 1408 r. O jego istnieniu wiadomo pośrednio z dyplomu Bolesława V z 1477 r., w którym książę potwierdza zniszczone podczas pożaru miasta przywileje swoich przodków. Dlatego można hipotetycznie przyjąć 1408 r. za początek tworzenia się organizacji miejskiej na terenie Nowej Warszawy. W 1414 r. Janusz I przekazał nieodpłatnie wójtostwo w Nowej Warszawie Andrzejowi, synowi b. wójta Starej Warszawy — Klemensa. Od tego czasu nastąpił rozwój samorządu miejskiego, powstała również kancelaria. W ciągu XV w. miasto otrzymało również od książąt wiele przywilejów, które przyczyniły się do rozwoju gosp. Nowej Warszawy, która jednak zawsze żyła w cieniu Starej Warszawy.

Podstawowe zasady ustrojowe Nowej Warszawy, lokowanej na prawie chełmińskim, zostały oparte na przywileju lokacyjnym i zwyczajach panujących w Starej Warszawie. Jednak inna struktura społeczna miasta oraz skala wielkości tego ośrodka sprawiły, iż dostrzec można istotną różnicę w funkcjonowaniu obu organów samorządowych: gminy staromiejskiej i nowomiejskiej.

Do Spisu Treści

Zawartość

W porównaniu ze Starą Warszawą do dziejów gminy nowomiejskiej zachowało się znacznie mniej materiałów. Obecnie (po zniszczeniach w 1944 r.) ocalało jedynie 37 dok. pergaminowych i papierowych oraz 25 ksiąg, których połowa znajduje się w zespole: Warszawa — Ekonomiczne. Szczegółowy podział wygląda następująco: księgi wójtowsko-ławnicze z l. 1487–1775 w liczbie 4 ksiąg (najstarsza księga tej serii z l. 1416–1485 znajduje się w Bibliotece Czartoryskich, rkps 3140; została wydana drukiem, zob. niżej); księgi radzieckie z l. 1477–1794 — zachowało się 17 ksiąg obejmujących: akta Rady (acta officii consularis) z l. 1477–1598, 1729–1744, 1774–1792, księgi uchwał „publika” z l. 1678, 1774–1794, alba civilia z l. 1728–1794; księgi ekonomiczne z l. 1702–1712, 1792–1794— zachowały się księgi dot. rejestrów kontrybucji szwedzkiej z l. 1702–1712 oraz protokół sesji ekonomicznych Nowej Warszawy z l. 1792–1794. Warto wspomnieć, że kodeks przywilejów miasta Nowej Warszawy (Codex privilegiorum civitatis Novae Varsovie) z l. 1476–1712 znajduje się w zespole Warszawa — Ekonomiczne nr 13 w AGAD.

Do Spisu Treści

Układ

W kolejności sygnatur.

Do Spisu Treści

Udostępnianie - Ograniczenia

Zespół jest częściowo zmikrofilmowany.

Reprodukowanie

Prawa własności należą do Skarbu Państwa.

Do Spisu Treści

Inne Materiały Pokrewne

1. AGAD, zespół nr 99: Warszawa — Ekonomiczne

2. Kraków, Biblioteka Czartoryskich, rkps 3140 (wyd. Księga ławnicza miasta Nowej Warszawy, t. 1 (1416–1485), wyd. A. Wolff, Wrocław 1960)

Do Spisu Treści

Informacje dodatkowe

Dzieje przechowywania

Część warszawskich akt miejskich Nowej Warszawy (podobnie jak Starej Warszawy) znalazła się w Archiwum Ogólnym Krajowym już w 1810 r., pozostałe przekazano do Archiwum Głównego w 1893 r.

Jak cytować?

AGAD, NW

Opracowanie

Opracowały M. Witecka, M. Badowska na podstawie Monumenta iuris ... t. 1.

Do Spisu Treści

Inne inwentarze

Monumenta iuris cura praepositorum Chartophylacio Maximo Varsoviensi. Manuscriptorum quae in Chartophylacio Maximo Varsoviensi asservantur tabulae analyticae; t. 1, Libri privilegiorum et sententiarium in regni Poloniae cancellaria perscripti actorumque fasciculi in alias quibusdam subselliis compositi, s. XV–XVIII, t. 1, Warszawa 1912, s. 270–276.

Do Spisu Treści

Bibliografia

Księga ławnicza miasta Nowej Warszawy, t. 1, (1416–1485), wyd. A. Wolff, Wrocław 1960.

Rejestr świętomarskiego z Nowej Warszawy z 1510 r., [w:] Źródła do dziejów Warszawy, wyd. A. Bardecka, A. Sucheni-Grabowska, Warszawa 1963, s. 21–31.

Grabowski J., Księgi miejskie Nowej Warszawy [w:] Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie archiwalnym, opr. zb. pod red. D. Lewandowskiej, Warszawa 2008, s. 186-187.

Koczorowska-Pielińska E., Struktura gospodarczo-społeczna Nowej Warszawy w XV w., „Przegląd Historyczny”, t. 49, z. 2, s. 296–310.

Koczorowska-Pielińska E., Przyjęcie do prawa miejskiego Nowej Warszawy w latach 1477–1525, „Rocznik Warszawski”, t. 9, 1969, s. 261–295.

Sobieszczański F., Dawne archiwa miasta Warszawy, „Tygodnik Ilustrowany”, 1878, nr 131.

Wejnert A., Starożytności warszawskie, t. 1–6, Warszawa 1848–1856.

Żebrowski T., Archiwum Starej Warszawy, „Nowiny Naukowe”, 1925, I, nr 2–4.

Do Spisu Treści

Zawartość