SPIS TREŚCI

Streszczenie

Dzieje aktotwórcy (Historia urzędu)

Zawartość

Udostępnianie

Indeksy

Materiały Pokrewne

Pozostałe Informacje

Bibliografia

INWENTARZ

[Akta parafialne]

[Akta diecezjalne]

Akta parafii wyznania rzymskokatolickiego z archidiecezji lwowskiej, lata: 1601-1685, 1740-1951

Inwentarz zespołu PL, 1 303

Opracowała Dorota Lewandowska

Dzieje aktotwórcy (Historia urzędu)

Parafia (do VI w. titulus, później paroecia) [...] „pospolicie parochia, oznacza pewien określony obszar ziemi, którego mieszkańcy zaliczają się do pewnego kościoła i zostają pod duchową pieczą kapłana, w tym celu przy tym kościele postawionego. Diecezja dzieli się na parafie dla ułatwienia duszpasterstwa dusz, gdyż to prawidłowo może być wtedy prowadzone, gdy każdy kapłan ma sobie w tym celu wyznaczoną określoną liczbę wiernych, dla których wyłącznie obowiązany jest pracować, i za których ciąży na nim odpowiedzialność, i którzy też we wszystkich swoich religijnych potrzebach do niego udawać się mają” [...] (taka definicja określenia „parafia” [w:] Encyklopedia kościelna podług teologicznej encyklopedii Wetzera i Weltego [...] wydana przez ks. Michała Nowodorskiego, t. XVIII, Warszawa 1892, s. 200.)

Parafia stanowiła podstawową i najniższą w hierarchii urzędów jednostkę administracyjną w strukturze organizacyjnej Kościoła rzymskokatolickiego, wykonując jednocześnie zasadniczą pracę duszpasterską na terenie diecezji.

Przedmiotem niniejszego inwentarza są akta urzędów parafialnych funkcjonujących w granicach archidiecezji lwowskiej, której początki sięgają XIV w. W ślad za postępem zdobyczy terytorialnych państwa polskiego na wschodzie i wcieleniem w jego granice obszarów Rusi południowo-zachodniej, rozpoczęła się praca nad zorganizowaniem administracji państwowej oraz akcja misyjna prowadzona przez Kościół łaciński. Wraz z zakonami żebraczymi pojawili się na Rusi pierwsi biskupi rzymskokatoliccy. Rozpoczęto tworzenie podstaw odrębnej organizacji kościelnej przeznaczonej dla ludności katolickiej, podejmując starania o utworzenie nowej prowincji kościelnej dla łacińskich biskupstw na wschodzie. W dniu 13 II 1375 r. papież Grzegorz XI w bulli Debitum pastoralis ofiicii zatwierdził metropolię łacińską w Haliczu; podporządkowano jej biskupstwa w Przemyślu, Chełmie, Włodzimierzu (później Łucku), Kamieńcu i Kijowie. Równocześnie rozpoczęły się starania o przeniesienie stolicy arcybiskupstwa do Lwowa. W 1412 r. antypapież Jan XXIII wystawił akt ustanawiający Lwów stolicą metropolii. Kościół parafialny lwowski stał się katedrą metropolitalną. Arcybiskupstwu lwowskiemu podporządkowane zostały wszystkie biskupstwa łacińskie istniejące na Rusi (przemyskie, łuckie, kamienieckie, kijowskie i chełmskie. W I połowie XV w. przeprowadzona została kodyfikacja prawa kościelnego, stanowiąca podsumowanie całego dotychczasowego ustawodawstwa partykularnego Kościoła polskiego. W 1420 r. na synodzie prowincjonalnym ogłoszono i uchwalono Statuty wieluńsko-kaliskie arcybiskupa gnieźnieńskiego Mikołaja Trąby. W kilkanaście lat później (ok. 1440 r.) kodyfikację przyjęła lwowska prowincja kościelna, co zbiegło się chronologicznie z wprowadzeniem na Ruś Czerwoną prawa polskiego. Diecezje metropolii lwowskiej pod koniec XVI stulecia podzielone zostały na dekanaty, grupujące kilka lub kilkanaście parafii. W archidiecezji lwowskiej dokonał tego w 1593 r. arcybiskup Jan Dymitr Solikowski. Dziekani czuwali nad funkcjonowaniem organizacji kościelnej w dekanacie i wizytowali podległe sobie miasta i wsie parafialne. Około 1650 r. w archidiecezji lwowskiej było 7 dekanatów i 125 parafii. Kolejna reorganizacja Kościoła na omawianym terenie nastąpiła dopiero w końcu XVIII w. W 1765 r. staraniem arcybiskupa Wacława Hieronima Sierakowskiego archidiecezja lwowska podzielona została na 3 archidiakonaty. W tym samym roku zwiększono również liczbę dekanatów z 7 do 12. W okresie od 1669 r. do 1772 r. powstało na wschodzie 5 kolegiat; z tego 3 w archidiecezji lwowskiej: w Stanisławowie, Żółkwi, Lwowie (parafia NMP – Śnieżnej). W 1772 r. w archidiecezji lwowskiej były 3 archidiakonaty i 12 dekanatów oraz 150 parafii. Większe zmiany w organizacji kościoła rzymskokatolickiego wprowadził dopiero I rozbiór Polski. Archidiecezja lwowska znalazła się w granicach Austrii. W 1782 r. cesarz Józef II podejmując politykę separacyjną w stosunku do podzielonych granicami zaborczymi diecezji polskich wcielił do archidiecezji lwowskiej cząstki diecezji łuckiej (10 parafii) i kamienieckiej (10 parafii). Zabiegi i plany zmierzające do zmiany struktury organizacyjnej diecezji polskich i dostosowanie ich do szczątkowego charakteru państwa polskiego przekreśliła całkowita utrata niepodległości w 1795 r. Podjęte po upadku państwa polskiego decyzje związane z działalnością Kościoła rzymskokatolickiego realizowały państwa zaborcze. Granice rozbiorów poprzecinały w sposób sztuczny polskie struktury kościelne. Następowała również stopniowa reorganizacja archidiecezji lwowskiej zgodnie z duchem reform józefińskich. Po trzecim rozbiorze Austria włączyła do archidiecezji lwowskiej 47 parafii oderwanych od diecezji łuckiej. Jednocześnie granice kościelne diecezji zostały dostosowane do granic podziału administracji cywilnej, czyli cyrkułów, co wiązało się z koniecznością zmian terytorialnych w obrębie archidiecezji. W 1808 r. archidiecezja lwowska obejmowała 9 okręgów politycznych (Lwów, Brzeżany, Złoczów, Żółkiew, Stanisławów, Tarnopol, Tarnopol, Stryj, Zaleszczyki i Czerniowce), 16 dekanatów i 207 parafii. Cyrkuły podlegały władzy tzw. gubernium we Lwowie. Po roku 1780 zreorganizowano również kurię biskupią i konsystorz generalny, które połączone zostały w jeden urząd consistorium generale pod przewodnictwem biskupa ordynariusza. Wszyscy członkowie tego urzędu otrzymali przywileje urzędników państwowych. We Lwowie jako stolicy metropolii funkcjonował konsystorz metropolitalny (Consistorium Metropolitanum Leopoliense) i sąd metropolitalny. Kancelarie konsystorskie zostały w 1780 r. zobowiązane do prowadzenia dokumentacji według norm zreformowanej w 1766 r. kancelarii państwowej. Zaniechano prowadzenia dawnej kancelarii polskiej opartej na księgach wpisów, a zaprowadzono nową posługującą się protokolarzem i zbiorem aktowym. Obok spraw bieżących notowanych z reguły w protokole czynności konsystorza, prowadzone były (głównie w pierwszym okresie okupacji austriackiej – do 1815 r.) tzw. Protokoły korespondencji z władzami gubernialnymi.

W latach 1784-1807 przeprowadzono reorganizację sieci dekanalnej i dostosowano ją do granic administracji państwowej. Wraz z innymi zniesiona została kapituła kolegiacka we Lwowie. Przeprowadzono również na wielką skalę także tzw. józefińską regulację parafii, której celem było tworzenie nowych parafii rzymskokatolickich a ograniczenie liczby greckokatolickich placówek duszpasterskich. Uposażenie parafii pokrywał fundusz religijny. Proboszczowie parafii na terenie zaboru austriackiego stali się urzędnikami stanu cywilnego. Po 1815 r. pod względem kościelnym w granicach zaboru austriackiego pozostała w cała archidiecezja lwowska, do której włączono następnie 34 parafie z okręgu tarnopolskiego oraz - decyzją papieża Piusa VII - 17 parafii w rejonie Jazłowca i Czerwonogrodu z diecezji kamienieckiej (1819 r.). Dekretem cesarza Franciszka I z 13 II 1817 r. metropolita lwowski rzymskokatolicki mianowany został prymasem „Galicji i Lodomerii”. Był to tytuł niekanoniczny związany z prowadzoną przez cesarstwo polityką separacyjną wobec Stolicy Apostolskiej.

W okresie XIX wieku w organizacji terytorialnej archidiecezji lwowskiej zachodziły stałe zmiany, co związane było z przeobrażeniami politycznymi, tworzeniem nowych struktur kościelnych i likwidowaniem już istniejących. W 1809 r. w archidiecezji lwowskiej było 9 okręgów politycznych, 16 dekanatów, 207 parafii; po 1815 r. archidiecezja obejmowała 10 okręgów politycznych, 15 dekanatów i 220 placówek duszpasterskich, w 1834 r. – 10 okręgów politycznych, 15 dekanatów i 218 parafii. W połowie XIX w. polityka władz oparta na dotychczasowym systemie uległa ostatecznemu załamaniu. Dekret cesarza Franciszka Józefa z 18 IV 1850 r. zniósł józefinizm jako system obowiązujący, a w 1855 r. podpisany został konkordat między cesarstwem a Stolicą Apostolską. Kilka lat później konkordat został zerwany, jednak polityka cesarstwa wobec Kościoła i Stolicy Apostolskiej uległa znacznemu złagodzeniu. We wszystkich diecezjach rozwinęły się urzędy centralne. Obok kapituły katedralnej i seminarium duchownego zasadniczą rolę odgrywał nadal konsystorz. Do najważniejszych jego urzędów należały: oficjałat i wikariat generalny, kancelaria, sąd biskupi. Zmianom ulegała nadal organizacja terytorialna archidiecezji. W 1875 r. w archidiecezji było 25 dekanatów i około 300 parafii; tuż przed wybuchem I wojny światowej w 1914 r. liczba dekanatów w archidiecezji wynosiła 29; funkcjonowało na jej terenie około 400 placówek duszpasterskich.

Po I wojnie światowej i odzyskaniu przez Polskę niepodległości, ustalone ostatecznie w latach 1919-1923 granice polityczne odrodzonego państwa nie pokrywały się z granicami polskich diecezji. W skład Rzeczypospolitej weszła archidiecezja lwowska bez Bukowiny. 10 II 1925 r. podpisany został konkordat z Watykanem, na podstawie którego usankcjonowano podział terytorialny Kościoła w Polsce. Wśród pięciu prowincji kościelnych znalazła się także metropolia lwowska z arcybiskupstwem lwowskim. Konkordat zaręczał Kościołowi pełną wolność w wykonywaniu jurysdykcji oraz swobodną administrację jego sprawami i majątkiem; duchownym i wiernym zapewniał niczym nie skrępowane kontakty ze Stolicą Apostolską. Organizacja wewnętrzna diecezji nie uległa większym zmianom w stosunku do okresu poprzedniego. Na czele prowincji lwowskiej archidiecezji stał metropolita - arcybiskup lwowski. Każda z diecezji otrzymała ponadto swojego sufragana. W związku z wprowadzeniem nowego kodeksu prawa kanonicznego nastąpiły niewielkie zmiany w strukturze kurii biskupiej. Zanikła instytucja: konsystorza generalnego. Odtąd urząd biskupi nazywany był we wszystkich diecezjach kurią biskupią lub diecezjalną i dzielił się na dwa wydziały: administracyjny i sądowy.

W okresie międzywojennym, w archidiecezji lwowskiej, podobnie jak w innych diecezjach znacznie zwiększyła się liczba dekanatów i parafii; rozległe terytorialnie placówki duszpasterskie dzielone były na mniejsze. W 1926 r. na terenie archidiecezji działało 372 parafie; w 1938 r. – 412 parafii. Niezmienna pozostawała liczba dekanatów – 27.

Odradzającą się strukturę Kościoła rzymskokatolickiego przerwał wybuch II wojny światowej. 17 IX 1939 r. Armia Sowiecka dokonała agresji na wschodnie obszary Rzeczypospolitej. W granicach ZSRR znalazły się parafie wchodzące w skład arcybiskupstwa lwowskiego oraz diecezje metropolii lwowskiej. Po wybuchu wojny niemiecko-sowieckiej tereny województw: lwowskiego, stanisławowskiego i tarnopolskiego znalazły się pod okupacją niemiecką. Na obszarze tym zorganizowano tzw. Dystrykt Galicja, przyłączony następnie do Generalnej Guberni .

Po zakończeniu wojny w 1945 r. nastąpiły poważne zmiany w zakresie organizacji kościoła rzymskokatolickiego w Polsce, co wiązało się ze zmianami granic państwa. Poza granicami kraju znalazła się znaczna część metropolii lwowskiej wraz ze stolicą – Lwowem. Na terytorium Polski pozostało jedynie 27 parafii archidiecezji lwowskiej, dla których utworzono administrację apostolską z siedzibą w Lubaczowie.

W przeciągu wieków parafia – najmniejsza i podstawowa część składowa organizacji kościelnej – spełniała istotną rolę, zabezpieczając wszelkie potrzeby religijne wiernych. Parafia, obejmująca określone terytorium i grupująca określoną liczbę ludności, administrowana była przez proboszcza. Prawo kościelne okresu staropolskiego, a zwłaszcza wytyczne Soboru trydenckiego nie określały precyzyjnie warunków potrzebnych do utworzenia nowych parafii. Nowe parafie miały być tworzone tam gdzie wymagały tego czynniki geograficzne (duża odległość), nawet wbrew woli proboszczów dotychczasowych placówek. Na uposażenie parafii biskup przeznaczyć miał pewną część beneficjum z parafii macierzystej lub zachęcić wiernych do utworzenia funduszu z dobrowolnych ofiar, na utrzymanie proboszcza. Ustalenie granic parafii należało do biskupa diecezjalnego po uzyskaniu zgody kapituły katedralnej. Nie określono natomiast liczby wiernych, tworzącej nową parafię. Pierwsze wytyczne w tym zakresie pojawiły się dopiero w XVIII-XIX w; dopiero jednak dekret Kongregacji Soboru z 1894 r. poparł rozbudowę sieci parafialnej i określił jej struktury: podstawowym warunkiem tworzenia nowych placówek była odległość (ok. 2 km od świątyni) oraz większa liczba parafian.

W diecezjach wschodnich granice parafii oraz ich liczba ulegały ciągłym zamianom. Parafie obejmowały całe miasta lub wsie. Większe miasta dzieliły się na kilka lub kilkanaście parafii ściśle odgraniczonych ulicami i placami. Każda parafia posiadała jeden kościół parafialny, w którym proboszcz spełniał posługi duszpasterskie, i do którego wierni uczęszczali na nabożeństwa. Sobór Trydencki mocno zaakcentował rolę i obowiązki proboszcza w parafii. Został on określony jako duszpasterz ludu bożego i szafarz sakramentów świętych. Uprawnienia i obowiązki proboszcza w zasadzie nie zmieniły się w okresie niewoli narodowej; w zaborze austriackim zwiększyły się natomiast funkcje duszpasterza o charakterze polityczno-państwowym. W mniejszej części składowej parafii np. wsi mógł istnieć osobny kościół tzw. filialny, gdzie proboszcz miał obowiązek w ustalone dni odprawiać nabożeństwo. W diecezjach metropolii halickiej pierwsze parafie zaczęto zakładać najczęściej w miastach, przy okazji ich lokowania na prawie niemieckim. Proces intensywnej rozbudowy sieci parafialnej na tych terenach nastąpił jednak dużo później. Parafie fundowane były na ogół przez królów, książąt i możnowładców. W archidiecezji lwowskiej do połowy XV w. powstało około 100 parafii. W okresie rządów arcybiskupa lwowskiego Jana Dymitra Solikowskiego (1583-1603) uznawanego za reformatora metropolii lwowskiej wiele kościołów katolickich przejętych w dobie reformacji przez protestantów zostało rewindykowanych przez kościół rzymskokatolicki. Nastąpiła również znaczna rozbudowa sieci parafialnej. Do 1600 r. w archidiecezji istniało już około 120 placówek duszpasterskich. W ciągu XVII-XVIII wieku sieć parafialna rozbudowywała się głownie na litewsko-ruskich obszarach państwa polskiego. Parafia stanowiła w okresie reformy trydenckiej przedmiot szczególnej troski i starań jako zasadnicza teren działalności pastoralnej i kontrolno-edukacyjnej. W 1765 r. liczba parafii (z filiami) na terenie archidiecezji wzrosła do około 170. Ogromne zmiany w organizacji sieci parafialnej na omawianym terenie nastąpiły w okresie zaboru austriackiego. Jak wcześniej wspomniano, na podstawie wytycznych określonych patentem cesarza Józefa II z 20 X 1782 r. przeprowadzona miała zostać tzw. regulacja parafii, zmierzającą do rozbudowy i zmiany granic (zmniejszenia obszaru) dotychczasowych placówek duszpasterskich. Wytyczne postulowały tworzenie nowych parafii w przypadku przyczyn natury: geograficznej (odległość), demograficznej (określono liczbę parafian w parafiach miejskich, wiejskich i tzw. diasporach wyznaniowych), organizacyjnej (bliskość do innej parafii lub kościoła nie mającego praw parafialnych, dzielnice miast) oraz duszpasterskiej (funkcjonowanie na terenie dotychczasowej parafii klasztornych kościołów, kaplic itp., które powinny otrzymać status parafialnych). Przed przystąpieniem do regulacji parafii cesarz Józef II , postanowieniem z dnia 27 II 1782 r. powołał do życia tzw. fundusz religijny. Ostateczny projekt regulacji parafii w archidiecezji lwowskiej, opracowany przez konsystorz metropolitalny i gubernium lwowskie, zatwierdzony 30 III 1787 r. przewidywał zmianę prawie wszystkich granic dotychczasowych parafii oraz podawał plan utworzenia 12 nowych parafii, 24 kapelanii lokalnych i 6 wikariatów oraz budowy 29 kościołów. Podano również przeciętną liczbę wsi proponowanych do nowych okręgów parafialnych oraz przeciętną liczbę parafian. Realizacja projektu przebiegała jednak bardzo powoli zarówno z przyczyn politycznych jak i administracyjnych. W latach 1809-1816 przyrost parafii i kapelanii lokalnych w archidiecezji lwowskiej wynosił nie więcej niż 20 placówek. Próby pomnożenia nowych placówek duszpasterskich podjęto w archidiecezji lwowskiej tuż po Kongresie Wiedeńskim w 1815 r. za rządów arcybiskupa Andrzeja Alojzego Ankwicza. Odnosiły się one jednak tylko do parafii w poszczególnych okręgach politycznych. W 1828 r. konsystorz lwowski na polecenie Kancelarii Nadwornej w Wiedniu opracował nowy plan regulacji parafii w archidiecezji, który jednak praktycznie nie został zrealizowany. Po zniesieniu systemu józefińskiego i zawarciu konkordatu ze Stolicą Apostolską sprawy powoływania i obsadzania diecezji, parafii i innych beneficjów kościelnych zostały uregulowane i znalazły się w gestii biskupów, jednak według ustaw rządowych z 1868 i 1877 r., tworząc, rozgraniczając lub znosząc parafie, musieli oni w każdym przypadku uzyskać zgodę władz rządowych. Sieć placówek duszpasterskich w archidiecezji lwowskiej znacznie wzrosła w II połowie XIX w. za rządów kolejnych arcybiskupów: Łukasza Baranieckiego oraz Seweryna Tytusa Morawskiego i osiągnął apogeum w okresie sprawowania tego urzędu przez Józefa Bilczewskiego (1901-1924). Wpłynął na to fakt, iż w połowie XIX w. sieć parafialna w archidiecezji była wciąż niedostateczna; na 1 parafię przypadało ok. 223 km kwadratowych i przeszło 2 tysiące katolików obrządku łacińskiego, którzy w tych warunkach coraz częściej korzystali z funkcji sakralnych parafii greckokatolickiej znajdującej się w miejscu zamieszkania. Budziło to niepokój władz kościelnych, a konkordia zawarta w 1863 r. przez episkopaty Kościoła rzymskokatolickiego i Cerkwi greckokatolickiej, regulująca funkcje sakralne i duszpasterskie księży obu wyznań w stosunku do parafian nie rozwiązała problemu.

W okresie dwudziestolecia międzywojennego dał się zauważyć znaczny wzrost liczby parafii; dzielono parafie rozległe terytorialnie i bardzo liczne, powoływano nowe placówki duszpasterskie. Duży przyrost parafii spowodowany był również rewindykacjami kościołów, zabranych przez władze zaborcze. Praca duszpasterska w odrodzonej Polsce stała się bardziej intensywna i dążyła do coraz wyższego poziomu. Duchowieństwo parafialne oddziaływało na wiernych poprzez nabożeństwa, udzielanie sakramentów, kaznodziejstwo, naukę religii w szkołach, katechizację pozaszkolną, rekolekcje i pielgrzymki. Przy parafiach wzmogły działalność bractwa kościelne i stowarzyszenia religijne, których zakładanie stało się jedną z podstawowych form pracy duszpasterskiej, już w okresie po likwidacji józefinizmu; funkcjonowały również inne organizacje: po r. 1930 głównie Akcja Katolicka, rozwijało się religijne piśmiennictwo i prasa. Przez cały okres istnienia przy kościołach parafialnych funkcjonowały kancelarie, których zadaniem było koordynowanie różnorodnej działalności parafii, gromadzenie wszelkiej dokumentacji wytworzonej przez jej administratorów, prowadzenie i zabezpieczenie ksiąg metrykalnych, korespondowanie z władzami duchownymi i świeckimi, sporządzanie protokołów czynności urzędu parafialnego oraz protokołów przedślubnych. Kancelarie parafialne prowadziły także rzeczowe księgi spisów (tzw. raptularze), gdzie notowano w układzie chronologicznym chrzty, śluby, zgony w bardzo uproszczonej formie (data roczna i nazwiska). Istniały także księgi rodzin w parafii (status animarum) sporządzane w układzie: alfabetycznym (według nazwisk), terytorialnym (według miast i wsi) oraz chronologicznym (według pierwszego wpisu dotyczącego danej rodziny). Dokumentacja gromadzona przez parafie sięgała niejednokrotnie początków ich istnienia; oczywiście w różnych okresach dziejów kancelarie parafialne były bardziej lub mniej rozwinięte. Kancelarie parafialne były początkowo kancelariami odbiorcy. Od XV w. pojawiły się kopiariusze dokumentów, a ich liczba uległa znacznemu zwiększeniu. Zaczęła powstawać własna dokumentacja parafii: inwentarze kościelne i beneficjalne, rachunki, kroniki, spisy fundatorów i proboszczów. W latach 60. XVI w. kancelarie parafialne stały się kancelariami wystawcy opartymi na księgach wpisów. Dokumentację stanowiły księgi liczące nawet kilkadziesiąt lat, w których dokonywano kolejnych wpisów i uzupełnień. Od XIX w. w urzędach parafialnych w Polsce zaczął obowiązywać system kancelaryjny oparty na „protokole czynności” zwanym też „księgą czynności”. Ta forma rejestracji korespondencji przychodzącej i wychodzącej przetrwała także okres dwudziestolecia międzywojennego. W kancelarii, zarówno w okresie ksiąg wpisów jak i dziennikowego systemu rejestracji, stosowano w praktyce rzeczowy podział akt; w odrębnych księgach prowadzono inwentarze kościelne, kroniki parafialne, rejestry bractw kościelnych, ewidencje parafian. Gwarantowało to sprawne funkcjonowanie kancelarii i archiwum parafialnego. W protokołach czynności układ chronologiczno-numeryczny stosowano natomiast do korespondencji otrzymywanej z zewnątrz i odpowiedziom na nią. W 1912 r. ks. W. A. Jougan ustalił klasyfikację akt parafialnych według ich treści, podając 10 haseł kwalifikacyjnych.: 1. Lokal i jego umeblowanie; 2. Akta i księgi metryk kościelnych; 3. Dokumentacja i księgi ogólne parafii i kościoła; 4. Akt korespondencji; 5. Listy pasterskie; 6. Akt personalne; 7. Duszpasterstwo ogólne; 8. Duszpasterstwo specjalne; 9. Rachunkowość i kasa; 10. Inne. W ramach tych podstawowych grup rzeczowych układ akt miał być numeryczny bez dalszego podziału rzeczowego według ustalonych klas. Początkowo nie było ścisłego podziału między kancelarią i archiwum parafialnym. Kancelaria, registratura i archiwum w urzędach parafialnych tworzyły jedną całość. Sprawy duszpasterskie, zarząd parafią, działalność kancelaryjno-archiwalna prowadzona była przez proboszcza lub wikarego; księgi parafialne stanowiły jednocześnie dokumentację bieżącą i archiwalną. O archiwum można było mówić dopiero wówczas gdy archiwalia zaczęto przechowywać w odrębnym pomieszczeniu lub przekazano do archiwum diecezjalnego. Ochroną i urządzaniem archiwów kościelnych zajął się Sobór trydencki, który podał szczegółowe wytyczne w tym zakresie. Zgodnie z zaleceniami kongresu oraz późniejszymi rozporządzeniami najwyższych władz kościelnych biskupi prowincji obowiązani byli do urządzania i utrzymywania swych archiwów, który miały służyć także gromadzeniu dokumentów i akt innych instytucji kościelnych. W Polsce, kardynał i arcybiskup gnieźnieński Bernard Maciejowski w liście pasterskim ogłoszonym na synodzie prowincjonalnym piotrkowskim w 1607 r. podniósł sprawę ochrony zabytków archiwalnych mniejszych kościołów, głownie parafialnych, narażonych na zagładę i zabezpieczania ich (po sporządzeniu urzędowych odpisów) w archiwum katedralnym lub kolegiackim. Nakazał również utrzymywanie w każdej parafii oprócz akt metrykalnych także ksiąg bierzmowanych, spisów osób przystępujących do spowiedzi i komunii wielkanocnej, akt postanowień biskupich, wizytacji, ekskomunik, ksiąg stanu parafii itp. Do pełnej centralizacji akt parafii w archiwach diecezjalnych nigdy jednak nie doszło, gdyż synody z XVIII w., zajmując się archiwami kurii i kapituł, polecały również tworzenie i utrzymywanie archiwów parafialnych, zwracając szczególną uwagę na księgi dóbr i metryki, m. in.: synod z 1738 r,. zarządził aby akty erekcyjne bractwa kościelnych zostały wpisane przez proboszczów do osobnej księgi, przechowywanej w archiwum parafialnym. Centralizacji nie sprzyjały także rozbiory Polski, tworzenie nowych diecezji i przemieszczanie archiwaliów parafii, które zmieniły swą przynależność terytorialną. W dwudziestoleciu międzywojennym, zgodnie z art. XIV konkordatu zawartego w 1925 r. między Polską a Watykanem, ustanowiono diecezjalne komisje mieszane do ochrony zabytków ruchomych łącznie z archiwaliami. W myśl nowego Kodeksu Prawa Kanonicznego opartego na postanowieniach konstytucji papieża Benedykta XIII z 1727 r. za najważniejsze uznano archiwum kurii biskupiej; ponadto archiwa kapituł katedralnych, kolegiat, parafii, bractw i zakładów pobożnych, którym polecono sporządzenie inwentarza lub katalogu zbiorów w dwóch egzemplarzach, z których jeden miał pozostać na miejscu, drugi zaś miał być złożony w archiwum biskupim. Plebani otaczać mieli szczególną uwagą archiwalia, podlegające kontroli podczas wizytacji. Panowało jednak powszechne przekonanie, że archiwa parafialne powinny zostać skoncentrowane w archiwach diecezjalnych.

Do Spisu Treści

Zawartość

Przechowywane w Archiwum Głównym Akt Dawnych akta parafialne (sygn. 1-273, 284-325) są to zarówno tzw. generalia (zachowane w niewielkiej liczbie) jak i specjalia. Zaledwie kilka parafii posiada dokumentację bardziej zróżnicowaną tematycznie i chronologicznie (Fehlbach, Felicienthal, Sidorów, Tarnopol). Do grupy generaliów zaliczyć można księgi przywilejów, protokoły wizytacji, inwentarze kościelne, wykazy dokumentów w postaci rejestrów lub sumariuszy. W omawianym zespole zachowała się najstarsza księga praw i najważniejszych przywilejów z parafii Ostrów spisanych w Trybunale Generalnym Królestwa w Lublinie i podczas roków sądowych ziemskich w Bełzie w latach 1601-1685 (nr 146), sumariusz dokumentów parafii w Tadaniach (nr 185), „konsygnacja” dokumentów parafii w Starymsiole (nr 172); także zarządzenia i spostrzeżenia powizytacyjne z parafii Bruckenthal z lat 1935-1938 (nr 16). Zachowane inwentarze niektórych parafii są precyzyjnym zestawieniem ich stanu posiadania. Inwentarze obejmowały spisy własności nieruchomej i ruchomej parafii: ziemi, budynków, przedmiotów należących do parafii. Niekiedy spisywano również wsie parafialne, porządek nabożeństw, wykazywano bractwa kościelne działające przy kościele parafialnym. Stosowano także podział inwentarza na kościelny (kościół, kaplica parafialna, cmentarz) i beneficjalny (plebania, mieszkania służby kościelnej, budynki gospodarcze, grunty kościelne); spisywano księgozbiór biblioteki lub akta kancelarii parafialnej. W nielicznych zachowanych w AGAD inwentarzach podawano z reguły liczbę porządkową, datę zapisu, treść (opis nieruchomości lub przedmiotu), datę nabycia, liczbę obiektów oraz uwagi (inwentarze kościelne parafii w Bruckenthalu, nr 10, 11); inwentarz zakładano odrębnie dla każdego przeprowadzonego spisu (nr 11) lub prowadzono zapiski w jednej księdze w ciągu kilkudziesięciu lat (nr 10). Przykładem inwentarza kościelnego, beneficjalnego i fundacyjnego jest inwentarz parafii w Bruckenthalu z 1935 r. (nr 11); najstarszy zachowany inwentarz kościelny i beneficjalny to inwentarz parafii w Tadaniach z 1847 r. z późniejszymi dopiskami (nr 184). Specjalia w aktach parafialnych to m. in.: rejestr kazań wygłoszonych w kościele parafialnym w Rawie Ruskiej w latach 1821, 1826-1837 (nr 160), rejestr mszy świętych fundacyjnych w parafii Fehlbach z lat 1922-1943 (nr 30), wykaz fundacji pobożnych przy kościele parafialnym w Bruckenthalu z początku XX w. (nr 12), kronika parafialna (księga pamiątkowa – liber memorabilium) tejże parafii z lat 1859-1938, stanowiąca chronologiczny zapis najważniejszych wydarzeń w życiu parafii, zawierająca także odtworzoną historię kościoła, wykaz proboszczów, zdjęcia kościoła i parafian, wykaz parafian znajdujących się na wojnie (z okresu I wojny światowej) itp. (nr 15). Ponadto: wykaz imienny kapłanów wizytujących parafię w Winnikach i wykonujących posługi religijne w latach 1816-1879 (nr 242), księgi bractw działających przy parafiach (Bractwa Różańca Świętego Najświętszej Marii Panny przy kościele w Bruckenthalu, nr 13, Bractwa Żywego Różańca przy parafii w Felicienthalu, nr 63), zawierające teksty statutów bractwa (nr 13), spisy imienne członków. W znacznej liczbie zachowały się księgi chorych (liber infirmorum), opatrzonych sakramentami (nr, 20, 26, 29, 148), podobnie księgi bierzmowanych podczas wizyt kanonicznych w parafiach (nr 76, 132, 152). W omawianym zespole znajduje się stosunkowo dużo (praktycznie dla każdej parafii) ksiąg ewidencyjnych parafian tzw. status animarum, pochodzących z XIX i XX w.. Są to spisy rodzin zamieszkałych na terenie danej parafii, sporządzone w określonym roku kalendarzowym i następnie uzupełniane w latach kolejnych (nie wszystkie księgi posiadają datację). Na ogół prowadzono jedną księgę wspólną dla całej parafii z zachowaniem podziału na wsie; często jednak (szczególnie w dużych parafiach) sporządzano spisy rodzin odrębnie dla każdej wsi parafialnej (np. status animarum z parafii Kołomyja, nr 87-106). Spisy sporządzone są w układzie adresowym, wg numerów domów. W księdze odnotowywano imiona i nazwiska parafian wyznania rzymskokatolickiego, daty urodzin, ślubów, zgonów, ewentualnie odprawioną spowiedź wielkanocną. Sporadycznie zamieszczano także informację o stanie posiadania parafian i płaconych podatkach (księga z parafii Ponikwa, nr 156). Prowadzono także księgi służące ewidencji katolików i wyznawców innej religii (parafia Tarnopol – spis imienny ludności zamieszkałej w obrębie miasta, nr 231) oraz spisy osób, które przyjęły wiarę rzymskokatolicką (liber extraneorum z parafii Sidorów, nr 166). Spisy parafian stanowią cenne źródło do badań nad rodziną polską; zawarte są w nich informacje o liczebności wielopokoleniowych rodzin, pochodzeniu społecznym ich członków, wykonywanym zawodzie, przestrzeganiu praktyk religijnych itp. Znaczna liczba zachowanych protokołów czynności (ksiąg czynności) – pochodzi głownie z XX w. Pełniły one rolę dziennika kancelaryjnego, mając formę rejestracji korespondencji wchodzącej i wychodzącej, a zarazem kroniki parafialnej, zawierając wiadomości o innych czynnościach wykonywanych przez proboszcza. Protokoły czynności zawierały na ogół liczbę porządkową (numer) exhibitu, datę, treść, sposób załatwienia, datę ekspedycji, uwagi (np. protokół z parafii Bruckenthal, l. 1898-1926, nr 9). Najstarsze z nich prowadzone były w j. łacińskim i składały się z następujących rubryk: materia, dies, mensis et annus exhibiti, numerus exhibiti, synopsis, effectus (parafia Przemyślany, l. 1865-1891, nr 157). Zachował się także protokół czynności z parafii Świrz z lat 1873-1906, gdzie wpisy określono w sposób następujący: liczba urzędowego kawałka, data, przedmiot urzędowania, urzędowe uskutecznienie, data wykonania (nr 181). Uzupełnieniem ksiąg czynności są protokoły posiedzeń komitetu parafialnego (jedyny zachowany w zespole pochodzi z parafii Bruckenthal z lat 1921-1925, nr 14). Najliczniej w omawianym zespole występują księgi zapowiedzi (liber bannorum) oraz protokoły przedślubne (parafia Tarnopol, protokoły z lat 1863-1939, nr 192-221, parafia Zimna Woda, protokoły z lat 1871-1939, nr 249-269; ponadto parafie: Machliniec, Felicienthal). Protokoły (egzaminy) przedślubne sporządzane były z nowożeńcami, którzy obowiązani byli dostarczyć wszelkie, niezbędne do zawarcia małżeństwa dokumenty. Stąd ogromna ilość załączników występujących w tych aktach. Są to świadectwa chrztów, urodzin, zgonów i zapowiedzi, świadectwa moralności, korespondencja z urzędami kościelnymi i świeckimi, zezwolenia sądowe na zawarcie małżeństwa, zezwolenia opiekunów, poświadczenia pełnoletności, zaświadczenia z jednostek wojskowych, dyspensy itp. Protokoły sporządzane były z reguły na drukowanych formularzach, choć najstarsze z nich spisywano odręcznie. Księgi zakładane w parafiach w celu prowadzenia określonego rodzaju wpisów, służyły także innym zapiskom. Status animarum ze Storożyńca zawiera także informacje o działalności parafii w okresie I wojny światowej (nr 173), w księdze z parafii Śniatyń znajdują się jednocześnie wykazy parafian oraz rozporządzenia konsystorskie (nr 177); podobnie katalog parafian w parafii Kałusz to (po obrocie) księga ochrzczonych w tej parafii w latach 1776-1786, zawierająca również inne notatki (m. in. powinności Bractwa Miłosierdzia Instituti Pauperum itp.). Wśród dokumentów wytworzonych przez parafie znajdują się również akta dotyczące różnych form działalności urzędów parafialnych, udziału duchowieństwa w życiu religijnym parafii, działalności parafialnych organizacji i stowarzyszeń; zachowała się również korespondencja z władzami duchownymi i świeckimi, odpisy akt metrykalnych, nieliczne kurendy Kurii Metropolitalnej we Lwowie i akta fundacji mszalnych (nr 32), wykazy członków Związku Mszalnego archidiecezji lwowskiej (nr 63), odpisy wierzytelne i wypisy z akt notarialnych dotyczące darowizn gruntów na rzecz parafii (nr 135), szkice i plan zabudowań kościelnych (nr 127, 239), świadectwa urodzeń wydawanych przez NKWD (nr 271). Działalność społeczną parafii odzwierciedlają zachowane akta Ochronki dla Sierot SS Dominikanek w Tarnopolu z lat 1920-1939, zawierające m. in. ewidencje podopiecznych, dokumentację finansową zakładu.

Osobną grupę akt stanowią akta diecezjalne (sygn. 274-283). Jest to: korespondencja Urzędu Dziekańskiego w Złoczowie z Kurią Metropolitalną we Lwowie z lat 20. XX w. (nr 275), protokół czynności Tarnopolskiego Urzędu Dziekańskiego z lat 1903-1939 (nr 274), spis kapłanów z archidiecezji lwowskiej (1740-1859, nr 277), a przede wszystkim księgi rozporządzeń władz duchownych i świeckich. Do prowadzenia ksiąg zawierających odpisy przepisywanych dosłownie wszystkich rodzajów rozporządzeń, publikowanych w parafiach, zobowiązane były konsystorze biskupie oraz urzędy parafialne. Protokolarze te były kontrolowane przez władze świeckie i duchowne podczas wizytacji. Przykładem takiego protokolarza zachowanego w parafii są Ordinationes Consistorales Guberniales z parafii Śniatyn (nr 177); ponadto w aktach diecezjalnych znajduje się 5 ksiąg protokołów z konsystorza lwowskiego z lat 1782-1891 (nr 278-282).

Materiały dotyczące funkcjonowania Kościoła rzymskokatolickiego i parafii na terenie archidiecezji lwowskiej (Kapituła Metropolitalna, lwowskie seminarium duchowne, sprawy, zarząd wyznaniowy, sprawy gospodarcze parafii i ich organizacja, sprawy finansowe, uposażenie księży itp.) znajdują się także w zespole akt: C. k. Ministerstwo Wyznań i Oświaty, przechowywanym w AGAD.

Do Spisu Treści

Udostępnianie - Ograniczenia

Udostępnianie - Ograniczenia

Zespół zdigitalizowany (z wyjątkiem nielicznych jednostek objętych cezurą czasową lub w bardzo złym stanie zachowania). Nie udostępnia się także jednostek zawierających akta luźne wyodrębnione z dissolutów ksiąg metrykalnych. Jednostki te zostały w inwentarzu szczegółowo opisane.

Nie udostępnia się w żadnej postaci do osobistego wglądu ksiąg i akt z nimi związanych od których zamknięcia nie upłynęło 100 lat (urodzenia) i 80 lat (śluby i zgony). [Prawo o aktach stanu cywilnego z dnia 28.11.2014 (z późn. zm.), Dz. U. nr 2014, poz. 1741].

Reprodukowanie

Prawa własności należą do Skarbu Państwa.

Do Spisu Treści

Inne Materiały Pokrewne

1. Urząd Stanu Cywilnego m. st. Warszawy. III Wydział Rejestracji Stanu Cywilnego i Ksiąg Zabużańskich, ul. ks. I. Kłopotowskiego 1/3, 03-718 WARSZAWA

Do Spisu Treści

Indeksy

Hasła geograficzne

Do Spisu Treści

Informacje dodatkowe

Dzieje przechowywania (Historia zespołu)

Pierwotnie akta urzędów parafialnych z archidiecezji lwowskiej nie stanowiły jednolitego zespołu. Były one przechowywane w archiwach parafii; najcenniejsze z nich (choć wbrew zaleceniom nie było to regułą): przywileje, dokumenty fundacyjne i uposażeniowe, brevia z odpustami itp. odsyłane były do archiwum kurii biskupiej we Lwowie. W parafii pozostawał częstokroć kopiariusz lub wykazy dokumentów w formie regestów lub sumariuszy. W latach 1930-1931 powstało we Lwowie Archiwum Archidiecezjalne obrządku łacińskiego. Głównym powodem jego utworzenia była chęć uporządkowania zbiorów archiwalnych przechowywanych w kurii arcybiskupiej, które stanowić miały podstawową grupę akt powstającego archiwum. Archiwa parafialne stanowiły drugi pod względem wielkości i niezwykle cenny zbiór akt, utworzony w latach 1930-1931 w drodze przejmowania archiwaliów poszczególnych parafii. Akcją objęto tylko parafie najstarsze, powstałe jeszcze w czasach przedrozbiorowych. Miały one przekazać akta wytworzone przed 1800 r. Grupa określona nazwą „Archiwa parafialne” nie stanowiła także wówczas jednolitego zespołu archiwalnego, a jedynie zbiór akt nadesłanych przez urzędy parafialne stanowiących odrębne zespoły oznaczone nazwą miejscowości – siedziby parafii i posiadające numery kolejne w obrębie danego archiwum. Po zakończeniu inwentaryzacji wg stanu na dzień 31 XI 1931 r. grupa ta objęła 163 zespoły. Zawartość archiwów parafialnych stanowiły przede wszystkim księgi metrykalne , dokumenty pergaminowe, które wcześniej przejęto z kurii arcybiskupiej i organizowanego wówczas Muzeum Archidiecezjalnego, libri ordinationum – kopiariusze rozporządzeń władz państwowych i kościelnych, księgi kancelarii parafialnych, libri memorabilium – księgi prowadzone przez zarządców parafii, w których zapisywano wydarzenia godne upamiętnienia, status animarum – spisy parafian, libri confirmatorum – księgi bierzmowanych, libri infirmorum – księgi opatrzonych świętymi sakramentami przed śmiercią, libri bannorum – księgi zapowiedzi i protokoły przedślubne. W obrębie całej grupy znalazło się 1026 ksiąg różnych (w tym księgi metrykalne), 34 pergaminy oraz 61 fascykułów lub plików akta luźnych. 20 parafii przekazało tylko akta parafialne. W grupie tej znalazła się najprawdopodobniej także część archiwaliów wchodzących w skład omawianego zespołu. II wojna światowa, zmiana granic państwa polskiego była przyczyną dużego zniszczenia i rozproszenia akt, głownie z parafii położonych na byłym obszarze południowo-wschodnim Polski. W 1945 r. nastąpił masowa repatriacja ludności z terenów tzw. zabużańskich. Duchowni wyjeżdżając ze swych macierzystych placówek częstokroć zabierali ze sobą dokumentację parafialną. Pewna liczba ksiąg i towarzyszących im akt poprzez urzędy stanu cywilnego została przekazana do Archiwum Akt Stanu Cywilnego przy Ministerstwie Administracji Publicznej. W 1950 r. Ministerstwo to zostało zlikwidowane, a akta zgromadzone w archiwum oraz pochodzące z innych źródeł zaczęto przekazywać do tzw. Archiwum Zabużańskiego Urzędu Stanu Cywilnego w Warszawie-Śródmieściu. Zachowane akta parafialne trafiły do Archiwum Głównego Akt Dawnych wraz z księgami metrykalnymi, które są tu przekazywane zgodnie z rozporządzeniem ministra spraw wewnętrznych z 14 II 1987 r., po upływie 100 lat od daty zamknięcia księgi. Informacje o aktach parafialnych sporadycznie pojawiały się w protokołach zdawczo-odbiorczych dotyczących ksiąg metrykalnych. W pierwszych przekazanych do AGAD protokołach umieszczano informację: „Urząd Stanu Cywilnego przekazuje jednocześnie inne książki z terenów zabużańskich nie mające charakteru ksiąg stanu cywilnego do ewentualnego przechowania i zidentyfikowania” (Archiwum Zakładowe AGAD, Przekazywanie akt, teczka 16/17, s. 15, 23.) Zbiory Archiwum Archidiecezjalnego we Lwowie przez długi czas uchodziły za zaginione. „O dawnych zbiorach archidiecezji lwowskiej obrządku łacińskiego trudno cokolwiek powiedzieć” – pisał w 1966 r. ksiądz Bolesław Kumor. (B. Kumor, Metryki parafialne w archiwach diecezjalnych, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, r. 14, 1966, nr 1, s. 70.) W 1992 r. Archiwum Państwowe w Przemyślu oddało Archiwum Głównemu Akt Dawnych duży zbiór ksiąg metrykalnych z parafii archidiecezji lwowskiej, którego ogromną większość stanowiły metryki przechowywane przed wojna w Archiwum Archidiecezjalnym we Lwowie. Wraz z nimi trafiło do AGAD kilka jednostek akt parafialnych, które być najprawdopodobniej również tworzyły przedwojenny zbiór archiwum lwowskiego. W 2010 r. do zespołu dołączono dwie jednostki: o sygn. 283 - utworzoną z materiałów archiwalnych przekazanych do AGAD i decyzja zespołu d/s opiniowania i zakupu archiwaliów włączoną do zasobu (nr ks. nabytków 1622) oraz o sygn. 284 - wyodrębniona z dissolutów z ksiąg metrykalnych. W 2014 r. do zespołu włączono kolejną jednostkę, utworzoną z dissolutów (sygn. 285).

W 2015 r. Archiwum Państwowe w Gorzowie Wielkopolskim przekazało do Archiwum Głównego Akt Dawnych kilka pudeł akt związanych z działalnością kancelarii parafialnej w Zabłotowie (przedwojenny dekanat Kołomyja, archidiecezja lwowska, województwo stanisławowskie, obecna Ukraina). Akta przekazane zostały na podstawie protokołu z dnia 1 XII 2015 r. i wpisane do księgi nabytków AGAD pod nr 1823/2015. Zdecydowano o włączeniu tych akt do omawianego zespołu nr 303 pod sygn. 286-319 (34 j.a.). Akta pochodzą z lat 1857-1944 i są to: protokoły przedślubne, allegata do protokołów przedślubnych, dokumenty różne związane z działalnością urzędu parafialnego w Zabłotowie, protokół czynności oraz pozycje książkowe. Niektóre jednostki zostały wyłączone z udostępniania ze względu na zły stan zachowania lub ochronę danych osobowych (informacja o udostępnieniu w pozycji: „uwagi”).

Jednostki dołączone do zespołu po 2010 r. w inwentarzu elektronicznym umieszczono na końcu właściwych działów. W 2018 r. dołączono do zespołu jednostkę o sygn. 320 z dissolutów wyłączonych z ksiąg metrykalnych. W 2019 r. do zespołu dołączono kolejne dwie jednostki o sygn. 321 i 322 z dopływu z USC. W 2020 r. przesunięto do zespołu akt parafii rzymskokatolickich dwie jednostki z zespołu 461 (Akta parafii greckokatolickich ...), mylnie tam zakwalifikowane (obecnie sygn. 323 i 324). W 2021 r. z USC przekazano kolejną księgę, którą włączono do omawianego zespołu. W 2022 r. dołączono do zespołu kolejną jednostkę (sygn. 326) z dissolutów wyłączonych z ksiąg metrykalnych.

Jak cytować?

AGAD, Akta Par. Arch. Lwow.

Opracowanie

Obecnie przechowywane w Archiwum Głównym Akt Dawnych akta są podzielone na dwie grupy: akta parafialne (nr 1-273, 284-326) i akta diecezjalne (nr 274-283). Jednostkom nadano sygnaturę ciągłą w obrębie całego zespołu. Akta ułożone zostały alfabetycznie według nazw parafii. Dokumentacji wytworzonej przez poszczególne parafie nadano układ chronologiczny w obrębie danego typu akt (księgi zapowiedzi, protokoły przedślubne, spisy rodzin, księgi czynności itp.). Dokumenty luzem dotyczące ogólnej działalności urzędu parafialnego i zawierające różnorodny materiał stanowią ostatnią jednostkę w aktach danej parafii. Materiał zawarty w tych jednostkach ułożono chronologicznie wg dat rocznych. Znaczną ilość dokumentacji parafialnej wyodrębniono podczas porządkowania tzw. variów i dissolutów Oddziału II. Z dokumentów tych utworzono pięć jednostek (nr 271-273, 284-285), które zatytułowano: „Akta różnych urzędów parafialnych na terenie archidiecezji lwowskiej” i umieszczono je na końcu grupy: „Akta parafialne”. W inwentarzu uwzględniono przynależność dekanalną parafii w okresie dwudziestolecia międzywojennego (wykorzystano w tym celu schematyzmy archidiecezji lwowskiej w różnego okresu). Opis inwentarzowy jednostki zawiera następujące elementy: sygnatura, parafia, dekanat, tytuł oryg., tytuł, daty, opis, sygnatury dawne i uwagi. Kolejne dopływy zakłóciły układ akt w zespole. Dwie jednostki aktowe tworzy dokumentacja kancelaryjna różnych parafii, która została przekazana do AGAD wraz z księgami metrykalnymi (sygn. 320, 326).

Przewidywane dopływy

Urząd Stanu Cywilnego m. st. Warszawy. III Wydział Rejestracji Stanu Cywilnego i Ksiąg Zabużańskich przekazuje do AGAD księgi, zgodnie z obowiązującym ustawodawstwem; wraz z nimi przekazywane są także zachowane akta parafialne.

Do Spisu Treści

Bibliografia

Archiwum Główne Akt Dawnych w Warszawie. Informator o zasobie archiwalnym, opr. zb. pod red. D. Lewandowskiej, Warszawa 2008

Dzienniki Ustaw PRL, 1986, nr 36; 1987, nr 7; 1998 nr 136

Dzienniki Ustaw, 2014, poz. 1741

Monitor Polski, 1976, nr 10

Encyklopedia kościelna podług teologicznej encyklopedii Wetzera i Weltego [...] wydana przez ks. Michała Nowodorskiego, t. 18, Warszawa 1892

Historia Kościoła w Polsce, pod red. B. Kumora i Z. Obertyńskiego, t. 1-2, Poznań – Warszawa 1974-1979

Kościół w Polsce, pod red. J. Kłoczowskiego, t. 2, wieki XVI-XVIII, Kraków 1970

Schematismus Archidioecesis Leopoliensis Ritus Latini, MCMXXVI, MCMXXXII, Lwów 1926, 1932.

Abraham W., Ustawodawstwo kościelne o archiwach, „Archeion”, nr 4, 1928

Grygier T., Z zagadnień archiwistyki kościelnej na przykładzie archiwum parafialnego, „Archiwa, Biblioteki i Muzea Kościelne”, t. 22, Lublin 1971

Jougan W. A., Kancelaria parafialna, czyli zbiór przepisów kościelnych i państwowych dla urzędów parafialnych ze szczególnym uwzględnieniem ksiąg metrykalnych, Lwów 1912

Kłoczowski J., Müllerowa L., Skarbek J., Zarys dziejów Kościoła katolickiego w Polsce, Kraków 1986

Kumor B., Ustrój i organizacja Kościoła polskiego w okresie niewoli narodowej 1772-1918, Kraków 1980

Kumor B., Metryki parafialne w archiwach diecezjalnych, „Kwartalnik Historii Kultury Materialnej”, r. 14, 1966, nr 1

Kwolek J., Naukowa organizacja archiwów diecezjalnych, „Archeion”, nr 4, 1928

Mucha G., Archiwum Zabużańskie Urzędu Stanu Cywilnego w m. st. Warszawie, „Archiwista Polski”, nr 3, 1998

Serczyk W. A., Historia Ukrainy, Wrocław, Warszawa, Kraków, Gdańsk 1979

Lewandowska D., Księgi metrykalne z Archiwum Archidiecezjalnego we Lwowie w zbiorach Archiwum Głównego Akt Dawnych, „Miscellanea Historico-Archivistica”, t. 11, 2000

Wyczawski H. E., Wprowadzenie do studiów w archiwach kościelnych, Warszawa, 1956

Zajączkowski S., Archiwum Archidiecezjalne obrządku łacińskiego we Lwowie, Lwów 1932

Do Spisu Treści

INWENTARZ