1455.10.05; 859 A.H. Sułtan Mehmed II do wojewody mołdawskiego Jana Piotra III Arona. Sułtan zawiadamia, że wysłuchał posła wojewody, bojarzyna Mihula logofety, zgadza się na pokój z wojewodą pod warunkiem, że będzie on składał mu haracz w wysokości 2000 dukatów rocznie, oraz daje mu na odpowiedź termin trzech miesięcy. scs. stan dobry; s. 2, papier 14,5 x 33,5 cm; tugra czarna posypana złotym piskiem. Karton 66 teczka 1 nr 1 regest KDT, nr 1

Actum: Sarhanbejli

 1489.03.22; 894 A.H. Akt przymierza Bajezida II, sułtana tureckiego z Kazimierzem IV, królem polskim. Przez posła królewskiego Mikołaja Firleja z Dąbrowicy zawarł sułtan pokój z królem na dwa lata poczynając od 22 marca 1489 r. W tym czasie żadna ze stron nie powinna wyrządzać jakichkolwiek szkód posiadłościom i ludziom przeciwnej. Sułtan będzie wierny temu układowi, dopóki sam król nie naruszy pokoju. wł. stan dobry; s. 1, papier 26 x 70,5 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra i tekst posypane złotym piaskiem. Karton 66, teczka 4 nr 6 ed. D. Kołodziejczyk, nr 2, s. 200-201

Actum: Konstantynopol

 1489.03.23-1489.04.01; 894 A.H. Rozporządzenie sułtana Bajazida dla posłów polskich. Zawarłszy układ z królem Kazimierzem sułtan, proszony o rozporządzenie w sprawie posłów króla, którzy będą przyjeżdżać do niego w przyszłości poleca, by dopóki pomiędzy nim a królem będzie trwać pokój, posłów królewskich dopuszczano na jego dwór w każdej chwili, nie czekając na specjalne pozwolenie. tur. stan dobry; s. 1, papier 15 x 45 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra i tekst posypane złotym piaskiem. Karton 66, teczka 3 nr 4 regest KDT, nr 4

Actum: Konstantynopol

 1489.03.31; 894 A.H. List Bajezida II, sułtana tureckiego do Kazimierza IV, króla polskiego. Sułtan prosi króla, by wobec jego posła imieniem Isa potwierdził układ, który on zaprzysiągł na ręce Mikołaja Firleja, a także dodaje, że odtąd posłowie króla będą mogli zawsze przybywać na jego dwór, polscy zaś kupcy będą mogli bez przeszkód handlować w jego państwie. wł. stan dobry; s. 1, papier 17,5 x 53 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota z cienkimi czarnymi obwódkami. Tugra i tekst posypane złotym piaskiem. Karton 66, teczka 6 nr 11 regest KDT, nr 6

Actum: Konstantynopol

 1489.03.31; 894 A.H. List Bajezida II, sułtana tureckiego do Kazimierza IV, króla polskiego. Sułtan domaga się wydania jego posłańcowi majątku kilku kupców tureckich, zamordowanych w czasie, gdy jechali z towarami z Kaffy do Polski. wł. stan dobry; s. 1, papier 17,5 x 53 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra i tekst posypane złotym piaskiem. Karton 66, teczka 7 nr 15 regest KDT, nr 7

Actum: Konstantynopol

 1494.04.01; 899 A.H. List Bajezida II, sułtana tureckiego do Jana Olbrachta, króla polskiego. Na prośbę posła królewskiego Mikołaja Strzeszowskiego sułtan zawarł pokój z królem na 3 lata od niedzieli 6 kwietnia 1494 r. i wydał posłowi traktat. Z posłem tym został wyprawiony silahdar kethudasy Haidar, wobec którego król ma zaprzysiąc ten układ i któremu ma również wydać swój traktat. Od tej chwili posłowie i kupcy obu stron mogą swobodnie jeździć w swoich sprawach po krajach obu władców. łac. stan dobry; s. 1, papier 20 x 51,5 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota z cienkimi czarnymi obwódkami. Karton 66, teczka 8 nr 17 regest KDT, nr 8; Por. Cod. Ep., t. III, nr 402

Actum: Konstantynopol

 1494.04.06; 899 A.H. Akt przymierza Bajezida II, sułtana tureckiego z Janem Olbrachtem, królem polskim. W niedzielę 6 kwietnia 1494 r. zawarł sułtan pokój z królem na trzy lata. Polska i Litwa będą przez ten czas bezpieczne od napadów ze strony poddanych sułtana; posłowie z obu tych krajów będą mogli swobodnie jeździć po jego państwie, a kupcy - swobodnie handlować. Gdy jakiś kupiec z Polski lub Litwy umrze w państwie sułtana, spadek po nim wyda sułtan jego krewnym, którzy przybędą z odpowiednim listem od króla. W razie napadu poddanych sułtana na Polskę lub Litwę ukarze on winnych, nagrodzi szkody i wyda jeńców. Poddany sułtana, mający dłużnika w Polsce lub na Litwie, ma udać się tam i tam winno się mu wymierzyć sprawiedliwość; niewinny natomiast nie będzie pociągany do odpowiedzialności za winy innych osób ani w państwie króla, ani też w państwie sułtana. Sułtan zaprzysiągł ten układ na ręce posła królewskiego Mikołaja Strzeszowskiego i wydał posłowi niniejszy akt, król zaś ma podobnie uczynić wobec posła sułtańskiego. łac. stan dobry; s. 1, papier 28 x 69,5 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota z cienkimi czarnymi obwódkami. Karton 66, teczka 9 nr 20 ed. D. Kołodziejczyk, nr 3, s. 202-204; regest KDT, nr 9; Por. Cod. Ep., t. III, nr 403

Actum: Konstantynopol

 1502.10.09; 908 A.H. Akt przymierza Bajezida II, sułtana tureckiego z Aleksandrem, królem polskim. Przez posła królewskiego Mikołaja Firleja starostę lubelskiego, zawarł sułtan pokój z królem na lat pięć, od 9 października r. 1502, do 9 października r. 1507. Ponawiając postanowienia wcześniejszych układów z Polską sułtan postanawia tu, że obie strony mogą poszukiwać w krajach zaprzyjaźnionych swoich jeńców, że znalezieni w jego państwie jeńcy polscy, wyznający wiarę chrześcijańską, będą za zgodą właścicieli uwolnieni za stosownym okupem, a jeńcy wzięci przez obie strony podczas pokoju mają być zwolnieni bez okupu; kupcy jednej strony mogą swobodnie handlować w krajach strony drugiej, ale winni uiścić opłaty ustalone miejscowym zwyczajem. Składając przysięgę na ręce posła królewskiego sułtan wzywa króla, aby i on zaprzysiągł ten układ. wł. stan dobry; s. 1, papier 10 30,5 x 87 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota z cienkimi czarnymi obwódkami i złoto-niebieskim ornamentem. Karton 66, teczka 11 nr 26 ed. D. Kołodziejczyk, nr 7, s. 210-212

Actum: Konstantynopol

 1502.11.08; 908 A.H. List Bajezida II, sułtana tureckiego do Aleksandra, króla polskiego. Sułtan zawiadamia o zawarciu pokoju z Mikołajem Firlejem i o wysłaniu przez niego traktatu oraz wzywa króla, by to samo uczynił na ręce jego posła sipahiler kethudasy Sinana. wł. stan dobry; s. 1, papier 27,5 x 51,5 cm jasno-brunatny; tugra złota z nieznacznym dodatkiem błękitu w splotach pisma, z cienkimi czarnymi obwódkami. Karton 66, teczka 12 nr 29 Regest KDT, nr 12

Actum: Konstantynopol

 1502.11.09; 908 A.H. List Bajezida II, sułtana tureckiego do Aleksandra, króla polskiego. Sułtan domaga się, aby rzeczy i towary jego poddanego kupca Mojżesza, który wioząc jedwab i inne towary został w Kamieńcu zatrzymany pod niesłusznym zarzutem szpiegostwa i zmarł w więzieniu - nakazał król wydać Saulowi, wysłannikowi wdowy. wł. stan dobry; s. 1, papier 15 x 44 cm tugra czarna, posypana złotym piaskiem. Karton 66, teczka 13 nr 30 Regest KDT, nr 13

Actum: Konstantynopol

 1507.05.08; 913 A.H. List Bajezida II, sułtana tureckiego do Zygmunta I, króla polskiego. W odpowiedzi na list przywieziony przez Ormianina Iwaszkę sułtan życzy królowi długiego i pomyślnego panowania, a także zapewnia bezpieczny przejazd wielkiemu posłowi króla, który ma być wyprawiony do niego. wł. stan dobry; s. 1, papier 22 x 52,5 cm podlejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra czarna, posypana złotym piaskiem. Karton 66, teczka 14 nr 31 Regest KDT, nr 14

Actum: Konstantynopol

 1519.10.01; 925 A.H. List Selima I, sułtana tureckiego do Zygmunta I, króla polskiego. Odpowiadając na prośbę króla o przedłużenie pokoju i przyjaźni, przekazaną przez posła Jakuba Secygniowskiego, sułtan zawiadamia, że na ręce tego posła zaprzysiągł pokój na dalsze trzy lata. wł. stan dobry; s. 1, papier 22 x 46 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota z cieniutkimi czarnymi obwódkami. Karton 66, teczka 016 nr 035 Regest KDT, nr 16

Actum: Adrianopol

 1519.10.01; 925 A.H. Akt przymierza Selima I, sułtana tureckiego z Zygmuntem I, królem polskim. Sułtan zaprzysięga na ręce posła królewskiego Jakuba Secygniowskiego pokój na trzy lata, poczynając od dnia 1 sawwal r. 925 h., a 25 września r. 1519 po Chr. Akt ten potwierdza postanowienia przymierzy Porty z Polską. wł. stan dobry; s. 1, papier 26,5 x 115 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra czarna, posypana złotym piaskiem. Trzy pierwsze wiersze pisane złotem. Karton 66, teczka 017 nr 036 ed. D. Kołodziejczyk, nr 10, s. 218-221

Actum: Adrianopol

 1519.11.25; 925 A.H. List Selima I, sułtana tureckiego do Zygmunta I, króla polskiego. Wysyłając swego poddanego Andrzeja Chalkokandylesa do Moskwy po towary prosi sułtan króla, by mu zapewnił bezpieczny przejazd przez swoje państwo oraz pomógł dojść swych praw na zamieszkałych w Polsce dłużnikach. wł. stan dobry; s. 1, papier 17 x 44,5 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra czarna, posypana złotym piaskiem. Karton 66, teczka 018 nr 039 Regest KDT, nr 18

Actum: Konstantynopol

 1525.10.18; 932 A.H. Akt przymierza Sulejmana I z królem Zygmuntem I. Sułtan zaprzysięga na ręce posła królewskiego Stanisława [Odrowąża] pokój na okres lat trzech, poczynając od dnia 1 muharrem r. 932 h. (18 X 1525). Traktat ten potwierdza postanowienia poprzednich układów Porty z Polską. tur. stan dobry; s. 1, papier 39 x 272,5 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą. Karton 66, teczka 019 nr 041 ed. D. Kołodziejczyk, nr 11, s. 221-224

Actum: Konstantynopol

 1528.10.05-1528.10.14; 935 A.H. Przekład tureckiego aktu przymierza Sulejmana I, sułtana tureckiego z Zygmuntem I, królem polskim. Sułtan zaprzysięga na ręce doradcy i posła królewskiego Jana z Tęczyna pokój na lat pięć, poczynając od 1 muharrem r. 935 h. (15 IX 1528). Akt ten powtarza postanowienia układu sułtana z królem z r. 1525. wł. stan dobry; s. 1, papier 31 x 113 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą. Karton 66, teczka 24, nr 53 ed. D. Kołodziejczyk, nr 12, s. 227-229

Actum: Konstantynopol; Oryginał nieznany. Data ustalona przez Abrahamowicza na podstawie listu z potwierdzeniem zawarcia owego przymierza (AGAD, Dział turecki, karton 66, teczka 24, nr 53); KDT, nr 23

 1529.11.20; 936 A.H. List Sulejmana I, sułtana tureckiego do Zygmunta I, króla polskiego. Sułtan prosi o opiekę nad kupcem Andrzejem Chalkokandylesem wysłanym do Polski i Moskwy i nad jadącym wraz z nim swoim sługą Hajreddinem. wł. stan dobry; s. 1, papier 21,5 x 58 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą. Karton 66, teczka 26 nr 59 regest KDT, nr 25

Actum: Konstantynopol

 1529.11.20; 936 A.H. List Sulejmana I, sułtana tureckiego do Zygmunta I, króla polskiego. Wysyłając kupca Andrzeja Chalkokandylesa po sokoły, sułtan prosi króla o pomoc i opiekę nad nim - nie tylko w Polsce, lecz gdziekolwiek się on znajdzie, a także o wolny i bezpieczny przejazd dla niego do Moskwy. Zarazem sułtan podkreśla, że list ten winien być przyjęty przez króla z najwyższą radością, a nie tak jak podobny z 5 marca r. 1528, któremu król za sprawą jakiegoś niecnego człowieka nie dał wiary. wł. stan dobry; s. 1, papier 32 x 102 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra błękitna ze złotymi obwódkami i złoto-błękitnym ornamentem. Karton 66, teczka 27 nr 60 regest KDT, nr 24

Actum: Konstantynopol

 1533.01.18-1533.01.26; 939 A.H. Przekład traktatu przymierza (tureckiego) Sulejmana I z królem Zygmuntem I. Król przysłał do Porty swego zaufanego sługę Piotra Opalińskiego, zawiadamiając, że wobec podeszłego wieku uczynił syna swoim następcą, a także zapewniając, że nadal będzie przyjacielem sułtana i że pragnie, aby też synowie i następcy ich obu żyli z sobą przez całe życie w przyjaźni. wł. stan dobry; s. 2, papier 27 x 42 cm. Karton 67, teczka 34, nr 77 ed. D. Kołodziejczyk, nr 13, s. 230-231; KDT, nr 30

Actum: Konstantynopol, oryginał zaginął.

 1533.10.14; 940 A.H. List Ibrahima paszy, wielkiego wezyra do Zygmunta I króla polskiego. Wezyr prosi o opiekę nad kupcem Andrzejem Chalkokandylesem wysłanym do Polski głównie po sokoły. wł. stan dobry; s. 2, papier 31 x 49 cm. Karton 67, teczka 36 nr 80 regest KDT, nr 32

Actum: Konstantynopol

 1533.11.25; 940 A.H. List Sulejmana I, sułtana tureckiego do Zygmunta I, króla polskiego. Prośba o opiekę nad kupcem Andrzejem Chalkokandylesem wysłanym do Polski głównie po sokoły, z dodatkiem prośby o zapewnienie Kupcowi bezpiecznego przejazdu przez ziemie polskie do Moskwy i powrotu stamtąd. wł. stan dobry; s. 2, papier 30 x 87 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota z cienkimi czarnymi obwódkami i złoto-błękitnym ornamentem. Karton 67, teczka 37 nr 82 regest KDT, nr 33

Actum: Konstantynopol

 1533.11.25; 940 A.H. List Sulejmana I, sułtana tureckiego do Zygmunta I, króla polskiego. Sułtan zawiadamia, że odpowiedź na list króla, przywieziony przez posła Andrzeja Tęczyńskiego, kasztelana krakowskiego przekazał ustnie przez tegoż posła. tur. stan dobry; s. 2, papier 42 x 209,5 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra błękitna ze złotymi obwódkami i złoto-błękitnym ornamentem. Tekst posypany złotym piaskiem. Karton 67, teczka 38 nr 84 regest KDT, nr 34

Actum: Konstantynopol; Do dokumentu dołączony jego odpis.

 1536.08.03; 943 A.H. List Ajasa paszy wielkiego wezyra do Zygmunta I króla polskiego. Pasza donosi, że piastując po śmierci Ibrahima paszy urząd wielkiego wezyra sprawił, iż sułtan życzliwie przyjął posła królewskiego Jakuba Wilamowskiego (Jacobo Vilamouuski) i szybko odprowił go z ustną odpowiedzią. Zapewnia też, że wszelkie sprawy poruszone przez tego posła, szczególnie zaś skargę na wojewodę wołoskiego o znieważenie posłów królewskich, załatwi sułtan ku zadowoleniu króla. wł. stan dobry; s. 3, papier 28 x 43,5 cm podklejany płótnem i obszyty jedwabną taśmą. Karton 68 teczka 54 nr 117 regest KDT, nr 43

Actum: Konstantynopol

 1538.09.18; 945 A.H. List wezyrów Ajasa, Lutfiego i Mehmeda do Zygmunta I króla polskiego. Trzej wezyrowie proszą o użyczenie pomocy Said bejowi, wysłanemu przez sułtana do króla z życzeniem, by zbiegły do Polski wojewoda mołdawski Piotr był mu wydany żywy lub umarły. wł. stan dobry; s. 3, papier 25,5 x 53 cm podklejany płótnem i obszyty jedwabną taśmą. na marginesie jedna pod druga pieczęć Ajasa (ø 18 mm), pieczęć wezyra Lutfiego (17 x 11 mm) i wezyra Mahmeda (ø 18 mm). Karton 68 teczka 61 nr 131 regest KDT, nr 49

Actum: Suczawa

 1548; 955 (?) A.H. List Musliheddina kupca sułtańskiego do nieznanego Polaka. Kupiec, u którego adresat zamówił poprzednio adamaszek, nie dowierzając nikomu zabrał ze sobą służącego mu za tłumacza Ormianina i sam przywiózł towar do Łucka, lecz za pozwoleniem panów lwowskich tkaninę "w krzyże", przeznaczoną dla adresata, wysłał przez tegoż Ormianina do nich. Ponieważ jednak przywiezie on znowu dobre towary, to prosi adresata, by raczył pamiętać o nim. tur. stan dobry; s. 2, papier 27 x 56,5 cm; na odwrocie pieczęć (19 x 14 mm) należąca do Mustafy. Karton 68 teczka 108 nr 216 regest KDT, nr 96

Actum: [Łuck (?)]

 1548; 955 (?) A.H. List Hasseki-Hurrem-sultan (Roksolany), żony Sulejmana I, sułtana tureckiego do Zygmunta Augusta, króla polskiego. Na wieść o tym, że po śmierci króla Zygmunta na tron wstąpił król Zygmunt August, sułtanka błogosławi go i wyraża swą radość z tego powodu, a zarazem pociesza go po utracie ojca. List ten przesyła ona przez swego posła Hasana agę. tur. stan dobry; s. 2, papier 15 x 26 cm; na odwrocie pieczęć (20 x 15 mm). Karton 68 teczka 110 nr 218 regest KDT, nr 99

Actum: Konstantynopol

 1549; 956 (?) A.H. List Hasseki-Hurrem-sultan (Roksolany), żony Sulejmana I, sułtana tureckiego do Zygmunta Augusta, króla polskiego. List króla i relacja Hasana beja o dobrym powodzeniu króla, jego pragnieniu przyjaźni z sułtanką i jego nieopisanej przyjaźni dla sułtana wielce uradowały sułtankę, toteż życzy ona królowi, by długo żył i zawsze miał w sercu radość. Gdy sułtanka opowiedziała o tym wszystkim padyszachowi, ten, niezmiernie tym uradowany, powiedział, że ze starym królem był jak brat z bratem, a z królem Zygmuntem Augustem jest teraz jak ojciec z synem i z tej radości wysłał do króla Hasana agę z listem. Ilekroć zaś przy padyszachu padnie słowo o królu, sułtanka z radością dodaje dziesięć dobrych słów o nim od siebie. Aby jednak ten list nie był pusty, sułtanka posyła królowi dwie pary spodni z koszulą i pasem do nich, 6 chusteczek i ręcznik prosząc, by raczył przyjąć to wszystko, a zarazem przepraszając go i przyrzekając, że każe jeszcze przygotować dla niego bardziej stosowne rzeczy. tur. stan dobry; s. 2, papier 17 x 29 cm; na odwrocie pieczęć (20 x 15 mm). Karton 68 teczka 110 nr 219 regest KDT, nr 103

Actum: Konstantynopol

 [1549; 956 (?) A.H.] 1789.10.25 Przekład listów Hasseki-Hurrem-sultan (Roxolany), żony Sulejmana I, sułtana tureckiego do Zygmunta Augusta, króla polskiego. Przekład sporządzony przez A. Cruttę, 1789.10.25. fr. stan dobry; s. 3, papier 23 x 38,5 cm. Karton 68 teczka 110 nr 220

Actum: [Konstantynopol]

 1548; 955 (?) A.H. List Mihrumah sułtanki, córki Sulejmana I, sułtana tureckiego i Hasseki-Hurrem (Roxolany) do Zygmunta Augusta, króla polskiego. Na wieść o tym, że po śmierci króla Zygmunta na tron wstąpił król Zygmunt August, sułtanka błogosławi go i wyraża swą radość z tego powodu, a zarazem pociesza go po utracie ojca. List ten przesyła ona przez swego posła Hasana agę. tur. stan dobry; s. 2, papier 15,5 x 24,5 cm. Karton 68 teczka 111 nr 221 regest KDT, nr 100

Actum: Konstantynopol

 1554.12.06-15 Kopia aktu przymierza Sulejmana I, sułtana tureckiego z Zygmuntem Augustem, królem polskim z dnia 20 saban r. 960 h. (1553.08.01.). Gdy poprzednio król Zygmunt August pragnąc szczerej przyjaźni z sułtanem przysłał do Porty Stanisława Tęczyńskiego kasztelana lwowskiego oraz starostę lubelskiego i bełskiego, sułtan przychylił się do jego prośby i w dniu 20 saban r. 960 h., czyli [08.01.] r. 1553 po Chr. wydał mu traktat. Niniejszy zaś traktat wydał sułtan królowi dlatego, że obecnie przysłał on znowu posła z prośbą o zaopatrzoną w znak tugry kopię owego aktu. Akt ten powtarza bez zmian postanowienia sułtana z królem z r. 1553 (KDT, nr 138) tur. stan dobry; s. 3, papier 103,5 x 33,5 cm podklejany płótnem i obszyty jedwabną taśmą. Karton 68 teczka 153 nr 293a ed. D. Kołodziejczyk, nr 17, s. 247-254

Actum: Konstantynopol

 1564; [971/972 A.H.] Mowa Ibrahima bega (Joachima Strasza), tłumacza Porty i posła sułtana do Zygmunta Augusta, króla polskiego. Stosownie do swej dawnej i szczerej przyjaźni z królem polecił sułtan Straszowi pozdrowić króla oraz dał mu listy do niego, a pewne sprawy kazał omówić z królem ustnie. Wyprawiając Strasza w tę drogę sułtan powiedział, że posyła go do króla, a do swego najdawniejszego przyjaciela dlatego, że Strasz zawsze trzyma stronę króla i życzy mu przyjaźni z sułtanem. Sułtan wyraził też nadzieję, że król, który jest jak gdyby jego synem, nie wzgardził jego radami i nie da mu powodu do nieprzyjaźni, lecz pójdzie w ślady przyjaźni i postępków swojego ojca. Sułtan przypomina też królowi dawne układy obu stron i to, że Mołdawia została siłą przyłączona do jego państwa i od dawna pozostaje pod jego rządami; król na pewno o tym wie i powinien bronić Mołdawii od wszelkiego ucisku. Swego czasu panowie polscy osadzili tam wojewodę Aleksandra; sułtan przystał na to przez wzgląd na prośbę króla, jak też i dlatego, że niewierni Mołdawianie byliby z pomocą poddanych króla obrali sobie jakiego pana z innej strony, czego by już on nie ścierpiał. Aleksander był jednak bardzo niesprawiedliwy, toteż jego poddani poczęli szukać pomocy u Despoty. Sułtan patrzył na to pobłażliwie, ale potem Mołdawianie wbrew jego woli umyślili przyprawić tego o gardło; pomagali im w tym pewni Polacy wbrew układowi króla z Portą, ale i bez wiedzy króla, za co niektórych z nich spotkała potem słuszna kara. Potem Mołdawianie wybrali na wojewodę jednego spośród swego grona, a mianowicie Tomże; sułtan uznał tego wojewodę, a potem i innych, byleby tylko zapobiec niszczącej kraj i ludzi wojnie domowej. Później jednak na rozkaz sułtana Mołdawianie zgodzili się, by wojewodą był im Aleksander; długo się wszakże sprzeciwiali woli sułtana i ustąpili dopiero wtedy, gdy sułtan posłał tam swe wojsko - wojskom bowiem sułtana kto inny też nie potrafiłby się oprzeć. Buntownicy zbiegli wówczas do Polski, a sułtan przez listy i posłów domagał się, by król nie pozwolił im uciec przez Polskę do innych krajów. Dowiedziawszy się zaś, że pograniczni panowie polscy pojmali Tomże i dwudziestu innych zdrajców i osadzili ich we Lwowie, a stamtąd mają posłać ich do króla, sułtan wysłał właśnie Strasza z żądaniem, ny Tomże i ważniejszych zdrajców wydał król mu żywych i odprawił w kajdanach do Porty, a resztę by kazał stracić. Ustnie zaś polecił sułtan Straszowi omówić sprawę zamku chocimskiego, który wbrew artykułom traktatu nadal pozostaje w ręku poddanych królewskixh. Atoli Tomża i dwaj inni, których sułtan chciał dostać żywcem, zostali straceni we Lwowie właśnie, gdy Strasz tam bawił; prosi on przeto króla, by innych co ważniejszych zdrajców król nie kazał już zabijać, lecz wydał mu ich żywych. Sułtan posyła do króla także list w sprawie zapłaty długu wobec skarbu Porty, który zaciągnął u kupca sułtańskiego Mustafy Celebiego pewien mieszczanin lwowski; o dług ten upominał się sułtan już parę razy, toteż prosi on, by sprawy tej król dłużej nie odkładał. pol. stan dobry; poszyt, s. 7, papier 20,5 x 32,5 cm. Karton 69 teczka 205 nr 396 regest KDT, nr 178

Actum: [Kraków]

 1569; [976/977 A.H.] List Ibrahima bega - Joachima Strasza, tłumacza Porty i posła Selima II, sułtana tureckiego do niewymienionego z imienia i nazwiska adresata [Walentego Dembińskiego, kanclerza koronnego]. pol. stan dobry; s. 3, papier 23 x 32 cm. Karton 70 teczka 227 nr 433 regest KDT, nr 201

Actum: [Kraków]. Z tyłu notatka o rewizji, sporządzona przez A. Cruttę w dniu 1789.04.17.

 1570.06.05-1570.06.14; 978 A.H. Przekład listu Tawel Mehmeda Sokollu paszy, wielkiego wezyra do Zygmunta Augusta, króla polskiego (oryginał: karton 70 teczka 240 nr 452). pol. stan dobry; s. 3, papier 31,5 x 54 cm. Karton 70 teczka 235 nr 441 regest KDT, nr 205

Actum: [Konstantynopol]. Przekład sporządzony przez tłumacza Porty Ibrahima bega (Joachima Strasza). Na odwrociu notatka A. Crutty o rewizji 1789.10.22.

 1575.04.01; 982 A.H. Przekład listu Murada III, sułtana tureckiego do panów polskich i litewskich. Andrzej Taranowski, który przejechał był do Porty w poselstwie od panów jeszcze za życia ojca sułtanowego, mając już wracać do Polski przedłożył sułtanowi pisemną prośbę o potwierdzenie przymierza swego ojca z Polską oraz o zaniechanie budowy zamku Ciapciaklia. Otóż panowie sami są najlepszym świadkami, jak życzliwi byli dla Polski i narodu polskiego wszyscy przodkowie sułtana oraz jaka zgoda i pokój panowały pomiędzy oboma państwami jeszcze przed wstąpieniem na tron ojca sułtanowego; ojciec zaś sułtana potwierdził ów pokój i przymierze, a przez czawusza Ahmeda posłał panom list potwierdzający ów sojusz. Podobnie też i od sułtana Murada nie zaznają szkód panowie ani też ich państwo, byleby tylko pograniczni panowie i urzędnicy polscy nie szkodzili państwu jego, Siedmiogrodowi, Mołdawii i Wołoszczyźnie oraz nie przedsiębrali niczego,co jest niezgodne z dawnym pokojem; na świadectwo tego wydał sułtan [ten oto] przyjacielski list. Tak jak dawniej winni panowie również i teraz rządzić swym krajem sprawiedliwie i pokojowo; winni oni dołożyć wszelkich starań, aby aż do chwili wybrania króla wszystko odbyło się u nich na zasadach zgody i pokoju. Jeśli tylko panowie nie będą szkodzili państwu sułtana ani też Siedmiogrodowi, Mołdawii i Wołoszczyźnie oraz wojewodom i mieszkańcom tych krajów, to sułtan nie naruszy dawnego przymierza i pokoju z Polską. Panowie winni stale mieć to na uwadze i nie wchodzić w żadne stosunki z nieprzyjaciółmi lub też naturalnymi wrogami sułtana, ani też nie przyjaźnić się z nimi. Jeżeli chcą oni być po dawnemu w przymierzu i wzajemnym pokojuz sułtanem, to nie powinni obrać na króla nikogo z jego nieprzyjaciół lub wrogów. Siostra zmarłego króla, sułtanowego przyjaciela, jest małżonką króla szwedzkiego; niech tedy panowie uczynią królem albo tego właśnie wielce rozumnego króla szwedzkiego, lub jednego spośród siebie, albo też wreszcie wojewodę siedmiogrodzkiego Stefana Batorego rodem z Somlyo, tych bowiem sułtan uważa za godnych sąsiedztwa i przyjaźni z sobą. Panowie winni zatem zawsze baczyć, by nie zlekceważyli sobie tego, co sułtan do nich pisze. łac. stan dobry; s. 3, papier 31 x 52,5 cm. Karton 71 teczka 254 nr 478 regest KDT, nr 221

Actum: Konstantynopol. Oryginał nieznany. Przekład sporządzony przez nieznanego tłumacza Porty.

1576.07.27-1574.08.05; 984 A.H. Przekład listu Murada III, sułtana tureckiego do Stefana Batorego, króla polskiego. Król przysłał obecnie list do Porty, w którym pisał, że stosownie do rozporządzenia sułtana udał się do Polski, koronował się tam na króla i obiął rządy; że jego poddani darzą go posłuszeństwem z wyjątkiem nielicznych, a i ci nie są całkiem zbuntowani przeciwko niemu i są mu jeszcze niechętni tylko dlatego, że przed elekcją należeli do przeciwnej partii, ale on usiłuje pozyskać ich sobie; że gotuje się do wysłania posła [do Porty], a wreszcie tym, że cesarz zamierza zjawić się wraz ze swymi stronnikami w sierpniu tego roku w Polsce. Sułtan wysłał przeto do cesarza list wzywając go, by storownie do przyjaźni i pokoju z Polską cofnął od niej swoją rękę, by jak zwykle przysłał trybut i nie czynił niczego, co by godziło w pokój z Polską. Sułtan napomniał go więc i ostrzegł, a jeśli zajdzie potrzeba, to znowu odpowiednio zarządzi. Wiedząc zaś, że razem z cesarzem spoziera na Polskę również i Moskwicin, posłał sułtan do chana Dewlet Gereja list z poleceniem, by spustoszył i złupiłziemie moskiewskie. Polska bowiem - podobnie jak i inne dobrze strzeżone kraje sułtana - jest krajem sułtana i nigdy nie pozwoli on, by nawet jedna piędź jej ziemi lub też jej poddani byli uciskani przez kogokolwiek obcego. Trzeba więc, by po otrzymaniu tego listu król był przygotowany również z tamtej strony i stale pamiętał, że ma wrogów; by w stosunku do tamtejszych poddanych i możnych postępował z umiarem, a do tych , którzy nie są mu jeszcze posłuszni, wysłał miłe listy i okazując im jak najwięcej łaski skłonił ich do przejścia na jego stronę. posła swego przyśle król we właściwym czasie. Jeśliby natomiast spostrzegł on, że jego nieprzyjaciele szykują się do najazdu na Polskę, to winien niezwłocznie wysłać człowieka do Mustafy paszy Budy i bejlerbeja Temesvaru, którym sułtan nakazał pilnie baczyć na te sprawy, i dać im znać o tym, aby i oni ze swej strony zniszczyli i spustoszyli kraj jego nieprzyjaciół oraz ukarali ich tak, jak na to zasługują. wł. stan dobry; s. 2, papier 29 x 43 cm. Karton 71 teczka 255 nr 479 regest KDT, nr 223

Actum: Konstantynopol; Oryginał nieznany. Przekład sporządzony przez tłumacza Porty muteferriki Hurrema.

 1577.07.17; 985 A.H. Akt przymierza Murada III, sułtana tureckiego ze Stefanem Batorym, królem polskim. Gdy Stefan Batory, król Polski, a wielki książe Litwy, Prus, Rusi, Mazowsza, Inflant i innych ziem, pragnąc zawrzeć z sułtanem przyjaźń i pokój przysłał do Porty jako wielkiego posła Jana Sienieńskiego kasztelana halickiego, sułtan przychylił się do jego prośby i wydał mu niniejszy akt przymierza. Akt ten powtarza zasadniczo postanowienia przymierza sułtana Sulejmana I z królem Zygmuntem Augustem zawartego w r.1553, nie wspominając tylko o darowaniu sobie przez obie strony szkód pogranicznych. Ponadto niniejszy akt przymierza dokładnie reguluje sprawy handlu pomiędzy oboma państwami, w szczególności zaś postanawia, że Ormianie i inni kupcy chrześcijańscy z Polski przyjeżdżając do Mołdawii i innych krajów sułtana mają unikać miejsc i dróg ukrytych oraz jeździć tylko utartymi szlakami kupieckimi, a w Brusie nie ma się pobierać od Polaków opłat większych nad przewidziane dawnymi ustawami. tur. stan dobry; s. 1, papier 57,5 x 263 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota z bogatym ornamentem, tekst posypany złotym piaskiem. Karton 71 teczka 260 nr 486 ed. D. Kołodziejczyk, nr 21, s. 269-274; regest KDT, nr 226

Actum: Konstantynopol

 1591.10.10-1591.10.18; 999 A.H. Akt przymierza Murada III, sułtana tureckiego z Zygmuntem III, królem polskim. Ponieważ dawni królowie polscy zawsze szczerze i wiernie uciekali się pod opiekę Porty i składali jej oświadczenia przyjaźni, to i obecny król polski i wielki książe Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Inflant i innych krajów, a w przyszłości również dziedzic i król Szwecji Zygmunt przysłał teraz w poselstwie do Porty znakomitego pana, cześnika łomżyńskiego Jana Zamoyskiego z wyrazami przyjaźni i z listem, w którym prosił o pokój i o nowy akt przymierza. Sułtan przychylił się do tej prośby króla i wydał ten akt przymierza. Akt ten powtarza bez zmian wszystkie postanowienia przymierza sułtana z królem Stefanem Batorym. tur. stan dobry; s. 1, papier 46 x 188,5 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota, tekst posypany złotym piaskiem. Karton 71 teczka 268 nr 498 ed. D. Kołodziejczyk, nr 23, s. 284-288; regest KDT, nr 235

Actum: Konstantynopol

 1591.10.19-1591.10.28; 1000 A.H. List Murada III, sułtana tureckiego do Zygmunta III, króla polskiego. Dwaj Tatarzy-muzułmanie, którzy przybyli do Porty z posłem królewskim, opowiedzieli, że w Polsce, blisko granicy moskiewskiej, mieszka około 15.000 rodzin Tatarów-muzułmanów, którzy jako prawowierni sunnici modlą się, ale nie mając meczetu nie mogą odprawiać nabożeństw świątecznych i piątkowych; prosili więc sułtana, by tym ich współwyznawcom pozwolił odprawiać owe nabożeństwa. Sułtan udzielił im takiego pozwolenia. Tym zaś listem prosi on króla, by zbudował dla owych Tatarów w odpowiednim miejscu meczet dla nabożeństw w piątki i święta oraz by nie przeszkadzał w odbywaniu ich. tur. stan dobry; s. 1, papier 37 x 78 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota, tekst posypany złotym piaskiem. Karton 71 teczka 269 nr 500 regest KDT, nr 236

Actum: Konstantynopol

 1597.11.11-1597.11.20; 1006 A.H. Akt przymierza Mehmeda III, sułtana tureckiego z Zygmuntem III, królem polskim. Niniejszy akt przymierza, wydany posłowi królewskiemu Stanisławowi Gólskiemu staroście barskiemu, jest tak w treści, jak też i w formie powtórzeniem aktu przymierza sułtana Murada III z królem Zygmuntem III z r. 1591. tur. stan dobry; s. 1, papier 43 x 244 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota z cienkimi czarnymi obwódkami, tekst posypany złotym piaskiem. Karton 71 teczka 276 nr 511 ed. D. Kołodziejczyk, nr 27, s. 303-307; regest KDT, nr 238

Actum: Konstantynopol

 1598.08.04; 1007 A.H. Akt przymierza Mehmeda III, sułtana tureckiego z Zygmuntem III, królem polskim. Niniejszy akt wydał sułtan na skutek prośby króla o pokój i odnowienie przymierza wyrażonej w liście, który przywiózł jego poseł Jan Szczęsny Herburt. Powtarzając postanowienia poprzednich przymierzy sułtan wprowadza tu także nowe punkty, a mianowicie: Chan krymski ma otrzymać na czas ustalone zwyczajem dary od króla. W razie, gdy sułtan wezwie go na wyprawę wojenną, nie ma prowadzić swych wojsk przez psiadłość króla, a na żądanie króla winien posłać mu swe wojska na pomoc przeciwko wrogom. Wojewoda mołdawski Jeremia będzie piastował ten urząd, dopóki tylko pozostanie wierny Porcie, zaś po jego zgonie wojewodą Mołdawii zostanie jego syn. Od kupców polskich w Stambule, Adrianopolu, i Brusie, skoro tylko opłacą przepisane cła, nie ma się pobierać w Konstantynopolu, Benderze lub Adrianopolu opłat zwanych reft, i kassab akcasy ani cła od gotówki. W tej sprawie sułtan wydał osobne rozporządzenie. Nie będzie się napadać na ziemie króla ani też, na te, które w przyszłości zdobędzie on na Moskwie. Król prosił, że chce sam zagarnąć trzy twierdze leżące na granicy Siedmiogrodu, a to: Koszyce, Hust i Mukacz, które należą do cesarza. Jeśli zatem król zdobędzie je wcześniej niż sułtan, to ze strony sułtana nie będzie w tym żadnych przeszkód i pozostaną one pod władzą króla. tur. stan dobry; s. 1, papier 56 x 318 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota z cienkimi czarnymi obwódkami i ornamentem kolorowym; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 71 teczka 280 nr 518 ed. D. Kołodziejczyk, nr 28, s. 313-319; regest KDT, nr 241

Actum: Konstantynopol

 1623.02.12-1623.02.21; 1032 A.H. Akt przymierza Mustafy I, sułtana tureckiego z Zygmuntem III, królem polskim. Gdy na tronie osmańskim zasiadł sułtan Mustafa, wówczas Zygmunt, król polski, w. książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza, Inflant i innych krajów, a zarazem przyszły dziedzic i król Szwecji, pragnąc odnowienia i umocnienia dawnej przyjaźni z Portą, wyprawił w poselstwie do niej znakomitego pana polskiego ks. Zbaraskiego. W liście przesłanym przez tego posła zapewniał król sułtana o swej szczerej przyjaźni, a także prosił go o wydanie nowego aktu przymierza, a to w tym celu, aby obie strony szanowały artykuły wyłuszczone w zbiorowej petycji o pokój, nadesłanej zeszłego roku przez królewskiego namiestnika i wodza całego wojska polskiego oraz pozostałych dowódców polskich do sułtanowego bratanka, sułtana Osmana, syna sułtana Ahmeda, w czasie jego wyprawy chocimskiej. Sułtan łaskawie uwzględnił tę prośbę króla i pragnąc zapenić poddanym pokój i bezpieczeństwo, wydał w miesiącu rebiulahir r. 1032 h., czyli w r. 1623 po Chr. niniejszy akt przymierza. Akt ten powtarza podstawowe postanowienia dawniejszych przymierzy Porty z Polską i artykuł z r. 1598 o zwolnieniu kupców polskich od pewnych podatków, a także wprowadza następujące postanowienia: Panowie polscy ani też Kozacy lub inni poddani króla nie śmią pod żadnym pozorem napadać na kraje sułtana. Na M. Czarnym nie ma się nawet słyszeć imienia Kozaków, a gdy wyrządzą oni jakieś szkody w posiadłościach sułtana, to nie należy tłumaczyć się przed Portą, że uczynili to Kozacy moskiewscy. Król nie powinien pozwalać Kozakom na bratanie się z Kozakami moskiewskimi, lecz trzymać ich w należytej karności. Podobnie dowódzcy wojsk sułtańskich ani też Tatarzy mołdawscy, dobrudzcy, akkermańscy, benderscy i oczakowscy nie powinni wyrządzać żadnych szkód Polsce; tatarskie przeprawy przez Dunaj mają być pilnie strzeżone, a winni niedopatrzenia będą karani. Król winien co roku na czas składać chanowi krymskiemu Ganibek Gerejowi zwyczajem ustalone dary; gdy dary te zostaną przekazane w Jassach ludziom chana, tenpowinien wiernie zachować przymierze z królem. Kałga, mirzowie oraz inni Tatarzy również nie śmią szkodzić Polsce. Jeśli król zażąda od Tatarów pomocy przeciwko wrogom, a sułtan wyda odpowiednie rozporządzenie, Tatarzy winnipośpieszyć królowi na odsiecz. Gdy sułtan zawezwie Tatarów na wyprawę wojenną, mają oni iść swoimi dawnymi szlakami i nie wstępować po drodze w granicePolski. Tatarom nie wolno również mieszkać w Mołdawii. Gdy sułtan i jego dowódcy, a także książę Siedmiogrodu oraz wojewodowie Mołdawii i Wołoszczyzny będą musieli ruszyć z wojną na któregoś z władców chrześcijańskich lub też na kogo innego, wówczas król nie powinien ulec prośbie owego przeciwnika sułtana oraz nie pomagać mu wojskiem lub pieniędzmi,nie pozwalać nikomu na werbunek wojska w Polsce ani też otwarcie lub skrycie pozwalać swoim poddanym, by szli na pomoc owemu wrogowi sułtana. Król winien też być w przyjaźni z księciem Siedmiogrodu Bethlen Gaborem i nie wspomagać jego przeciwników, gdyby się tacy pojawili; książę ten bowiem jest poddanym sułtana, a Siedmiogród to kraj sułtana, zdobyty przez jego przodków. Nie powinien też król użyczać w Polsce schronienia władcom Siedmiogrodu, Mołdawii i Wołoszczyzny lub tez tamtejszym panom, czy poddanym, gdyby się który z nich zbuntował przeciwko Porcie, lecz zakutych w kajdany odsyłać ich do Porty. Król prosił też, by sułtan pozwolił jego poddanym przywozić Dniestrem towary do Akkermanu i tam handlować, sułtan rozkazał więc, by kupcom spokojnym i nie pragnącym działać na szkodę jego państwa nie stawiano żadnych przeszkód. Wojewodowie mołdawscy powinni po dawnemu żyć z królem w zgodzie. tur. stan dobry; s. 3; papier podklejany płótnem i obszyty jedwabną taśmą 59 x 371 cm. Karton 72, teczka 304, nr 557 ed. D. Kołodziejczyk, nr 37, s. 388-395; KDT, nr 256

Actum: Konstantynopol

 1630.08.30-1630.09.08; 1032[!] A.H. "Pięć artykułów o poszanowaniu przez Polskę pokoju z Portą spisanych przez Regeba paszę, kaimmakama i polskiego posła Aleksandra Piaseczyńskiego: Art.1 Od dawna już Polska tłumaczy się, że Kozaków powściągnie wtedy, gdy będą uśmierzone napady tatarskie. Porta nie może zgodzić się jednak na taki stan rzeczy: król winien niezwłocznie usunąć Kozaków z wysp [na Dnieprze] w głąb kraju i nie puszczać ich na M. Czarne ani też na ziemie sułtana lub chana, Porta zaś za to przesiedli koczowników tatarskich z Kilii, Akkermanu, Budżaku i Copluge na Krym i powstrzyma ich najazdy. Dla zapobieżenia najazdom tatarskim należy co roku składać chanowi ustalone zwyczajem dary, a wówczas Porta na pewno powstrzyma chana, kałgę, sułtanów tatarskich, murzów i wszystkich Tatarów przed grabieżą ziem polskich; Art. 2 Jeżeli Kozacy nie będą poskromieni oraz będą nadal wypływać na czajkach i pustoszyć nadmorskie posiadłości sułtana, to żadna ze stron nie będzie się mogła dziwić, gdy Tatarzy z Dobrudży i Budżaku będą przechodzili Dniepr o plądrowali ziemie polskie; Art. 3 Nie należy spoglądać wrogim okiem na Ziedmiogród, Mołdawię i Wołochy ani też skrycie lub jawnie udzielać pomocy komukolwiek, kto by się pokusił o oderwanie tych ziem od reszty posiadłości sułtana, gdyż w przeciwnym razie zerwanie sojuszu będzie nieuniknione; Art. 4 Obie strony mają przestrzegać postanowień traktatu sułtana [z Polską]; Art. 5 Dopóki pomiędzy obiema stronami nie nastanie przymierze i pokój na nowych zasadach, dopóty nie będą one poruszać sprawy jeńców. Dopiero po ustaleniu przymierza mają obie strony wzajemnie zażądać swych jeńców i wydać ich bez żadnych odstępstw od tej zasady". tur. stan dobry; s. 1; dokument papierowy podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą 42 x 57 cm; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 73, teczka 333, nr 600 ed. D. Kołodziejczyk, nr 41, s. 429-430; KDT, nr 286

Actum: Konstantynopol

 1634; 1044 A.H. List Hasana, b. sandżakbeja Akkermanu do nieznanego posła polskiego do Porty. Donosi, że obecnie jest panem na Dunaju i zapewnia, że polscy kupcy mogą bezpiecznie jeździć do Ak-Kermanu i Benderu oraz prosi o list od króla gwarantujący bezpieczeństwo kupcom tureckim. gr. stan dobry; s. 2, papier 31 x 21,5 cm; pieczęć (19 x 13 mm). Karton 68 teczka 141 nr 265 regest KDT, nr 316

Actum: Bender; Na odwrociu notatka A. Crutty o rewizji dokumentu w dniu 1789.10.24

 1634.09.08; 1044 A.H. Warunki przymierza polsko-tureckiego, ustalone przez [kasztelana krakowskiego], hetmana wielkiego koronnego, Stanisława Koniecpolskiego i muteferrikę Sahina agę posła Porty, a zatwierdzone przez Murtazę paszę. Pasza powtarza warunki pokoju, jak w dokumencie Sahina agi, a następnie oświadcza, że zgadza się na nie, na dowód czego posyła ten dokument opatrzony jego pieczęcią Koniecpolskiemu. tur. stan dobry; s. 2, papier 31 x 41,5 cm podklejany płótnem i obszyty jedwabną taśmą; pieczęć paszy (ø 23,5 mm). Karton 74 teczka 359 nr 638 ed. D. Kołodziejczyk, nr 44, s. 442-444; regest KDT, nr 308

Actum:

1634.10.23-1634.11.01; 1044 A.H. Akt przymierza Murada IV sułtana tureckiego z Władysławem IV królem polskim. Władysław IV, król Polski, wielki książę Litwy, dziedzic Rusi, Prus, Mazowsza i innych ziem, a także król Szwecji, którego ojciec i dziad byli szczerymi i oddanymi przyjaciółmi Porty, pragnąc przymierza i pokoju z sułtanem wysłał do Porty Jakuba Zielińskiego, podczaszego bracławskiego jako posła głównego, a z nim piętnastu innych znakomitych szlachciców, z oznajmieniem wiernej przyjaźni i prośbą o wydanie nowego aktu przymierza na zasadzie artykułów, które ustalił on listownie z dowódcą wojsk sułtańskich Murtazą paszą. Sułtan nakazał zatem odnowić przymierze z królem na zasadzie przymierza Porty z Polską za panowania sułtana Sulejmana, co też nastąpiło w dniu 1 gemaziulewwel r. 1044 h., czyli w dniu 23 października r. 1634 po Chr., i akceptując sześć artykułów pokoju uzgodnionych przez króla z wezyrem Murtazą paszą, wydał niniejszy akt przymierza. Aktem tym ponawia sułtan postanowienia przymierza sułtana Sulejmana I z królem Zygmuntem Augustem z r. 1554, a także zarządza, co następuje. Nikomu z dowódców wojsk sułtana lub jego poddanych nie wolno wyrządzać szkód w posiadłościach króla ani też w zmkach znajdujących się od dawna na ziemiach króla, jak również w palankach królewskich, które znajdują się blisko granic, lecz nie stanowią żadnego niebezpieczeństwa. Natomiast ani jedna czajka kozacka nie śmie wypłynąć na M. Czarne, a Kozakom i innym poddanym króla oraz panom polskim nie wolno wyrządzać szkód w posiadłościach sułtana. Oznajmiając, że wszystkie układy poprzednich sułtanów z Polską pozostają nadal w mocy, sułtan ponownie zakazuje wyrządzania jakichkolwiek szkód na ziemiach króla, a także powtarza postanowienie przymierza z r. 1553 o tym, że ponieważ nie doszło do spotkania komisarzy, którzy by załatwili sprawę szkód poniesionych przez obie strony, darują one je sobie nawzajem i puszczą w niepamięć wszystkie straty, jakie zostały wyrządzone do tego czasu. Wszelkie akta kupna i sprzedaży, zawierane pomiędzy kupcami obu stron zarówno w państwie sułtana, jak też i w krajach króla, muszą być wpisane do rejestrów sądowych i potwierdzane kontraktami, a spory o zapłatę należności lub pożyczek winny być rozstrzygane na podstawie tych dokumentów. tur. stan dobry; s. 2, papier 64,5 x 204 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 74 teczka 362 nr 643 ed. D. Kołodziejczyk, nr 45, s. 448-457; regest KDT, nr 310

Actum: Konstantynopol

 1640.05.13-1640.05.22; 1050 A.H. Traktat sułtana Ibrahima z królem Władysławem IV. Z dawien dawna królowie polscy składali Porcie oświadczenia swojej wiernej i oddanej przyjaźni. Toteż gdy obecnie na tron osmański wstąpił sułtan Ibrahim, Władysław, król Polski, w. książę Litwy, Rusi, Prus, Mazowsza i Inflant, a przyszły dziedzic i król Szwecji, pragnąc odnowienia i umocnienia dawnego przymierza obu państw wyprawił w poselstwie do Porty Wojciecha Miaskowskiego i przysłał przez niego akt przymierza wydany przez sułtanowego brata - zmarłego Gazi Murada - prosząc, by obie strony po dawnemu zawarły przyjaźń i pokój na zasadach tego właśnie aktu przymierza. Sułtan przychylił się do tej prośby króla i mając na względzie spokój i bezpieczeństwo poddanych, wydał mu w 2 dek. muharrem r. 1040 h., czyli [w dniach 05.03. - 05.12.] r. 1640 po Chr. ten oto akt przymierza. Akt ten w rzeczywistości jest odmienny od aktu przymierza sułtana Murada IV z królem Władysławem IV z r. 1634, o którego potwierdzenie prosił król. Powtarza on bowiem posianowienia aktu przymierza sułtana Mustafy I z królem Zygmuntem III z r. 1623 z nieznacznymi tylko zmianami. Mianowicie tam, gdzie akt przymierza z r. 1623 postanawia, że dary od króla dla chana krymskiego mają być przekazywane wysłannikom chana w Jassach, sułtan Ibrahim postanawia, że mają one być oddawane ludziom chana "w tej samej miejscowości, co i przedtem"; gdzie zaś akt przymierza z r. 1623 zobowiązuje króla Zygmunta III do przyjaźni z księciem Siedmiogrodu Bethlen Gaborem, sułtan Ibrahim nakazuje królowi Władysławowi IV odnosić się przyjaźnie do "książąt Siedmiogrodu i okazujących Porcie szczerą przyjaźń królów węgierskich". tur. stan dobry; s. 2, papier 60 x 305,5 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 75 teczka 376 nr 663 ed. D. Kołodziejczyk, nr 46, s. 458-464; regest KDT, nr 325

Actum: Konstantynopol

 1640.12.24; 1050 A.H. Instrukcja dla czawusza Osmana, posła tureckiego do Polski. 1. Przez swego posła wielkiego, jak też i przez obecnego posła prosiła Polska, by w razie marszu wojsk tureckich na Azów nie wyrządziły one szkód w jej posiadłościach. Otóż wojska osmańskie na razie tam się nie wyprawiają; w razie potrzeby uprzedzi się Polskę o tym, ale może ona być pewna, że przez tę wyprawę nie ucierpi. Polska natomiast nie powinna wspomagać osiadłych w Azowie Kozaków. 2. Bej Kaffy i chan krymski donieśli do Porty, że 12 000 rodzin kozackich ze strachu przed śmiercią z rąk polskich osiadło pod Azowem. Hetmani: wielki i polny winni dostać rozkaz, aby tych Kozaków spędzić na ich poprzednie siedziby, a to w tym celu, by w razie ataku osmańskiego na Azów nie pomagali oni zamkowi. W ogóle należy usunąć stamtąd wszelkich poddanych polskich, by nie ucierpieli w czasie ataku sił osmańskich. 3. O przesiedlenie owych 12 000 rodzin kozackich powinien dbać również Kazanowski, mąż mądry i prawy. 4. Kupcy polscy cieszą się zupełną swobodą w całym państwie sułtana, a nawet w czasie wojny obu państw nie byli uciskani przez władze osmańskie. Tymczasem kupcy stambulscy nie mogą jeździć do Polski ani do Moskwy po sobole oraz po inne futra i inne towary, ani też dostarczać tam swoich pięknych i cennych towarów, czy koni. Wielu kupców tureckich bez wiedzy króla i hetmana uwięziono w pewnej twierdzy na granicy z Moskwą i zabrano im towary, o czym donieśli oni w liście. Czawuszowi poleca się powiadomić o tym hetmana i uzyskać zwolnienie kupców, zwrot ich mienia i zakaz podobnych gwałtów na przyszłość. Czawusz winien donieść o tym również królowi. Sprawę tę opowiedziano zresztą poprzednim posłom króla. 5. Poseł królewski doniósł, że chan tatarski żąda darów większych niż dotąd. Otóż w tej sprawie Porta postanawia, że Polska ma dawać chanowi co roku dary w wysokości dotychczasowej; gdyby zażądał on większych, Porta nie dopuści do łamania układów i zabroni mu tego. 6. Jeżeli Polska w myśl przymierza utrzyma na wodzy Kozaków, to i Porta powstrzyma napady Tatarów. Chanowi krymskiemu i komendantowi Oczakowa Husejnowi paszy zostały wydane nowe nakazy w tej sprawie. 7. Hetman skarżył się przez posła, iż na miejscu Hantemira pozwoliła Porta osiedlić się w Budżaku Ajtemir mirzie i innym. Wiadomość ta jest fałszywa, bo Porta nie nadaje Tatarom ziem w Budżaku; szczegółowo poinformowano o tym już wielkiego posła polskiego i Rzplita może być pewna, że dopóki ona nie naruszy przymierza, dopóty i Porta będzie je w pełni szanowała. tur. stan dobry; s. 2, papier 31,55 x 43,5 cm podklejany płótnem i obszyty jedwabną taśmą. Karton 75 teczka 378 nr 666 regest KDT, nr 329

Actum:

1646.11.20-1646.11.29; 1056 A.H. List Ibrahima, sułtana tureckiego do Władysława IV, króla polskiego. W liście swoim król pisał, że przyjaźń i pokój pomiędzy Polską a Portą są za jego rządów jeszcze mocniejsze, niż za poprzednich królów i że nie pozwala się na żadne czyny niezgodne z tym przymierzem; zarazem doniósł on o grabieżczych najazdach chana krymskiego na Polskę i prosił o zakazanie mu tego. Otóż sułtan nigdy nie naruszył przymierza ze swymi wiernymi przyjaciółmi; chan krymski zaś, który władzę swą zawdzięcza Porcie, nie może odstępować od jego rozkazów. Przymierze postanawia, że jeśli król ukróci Kozaków dnieprowych i dońskich i nie będzie puszczał ich czajek na M. Czarne. tur. stan dobry; s. 2, papier 56,5 x 155,5 cm podklejany płótnem i obszyty jedwabną taśmą. Karton 75 teczka 392 nr 686 regest KDT, nr 337

Actum: Konstantynopol

 1654.04.19-1654.04.28; 1064 A.H. List Mehmeda IV, sułtana tureckiego, do Jana Kazimierza, króla polskiego. W liście i przez usta swojego posła, Mikołaja Bieganowskiego zapewnił król sułtana, że dawna przyjaźń Polski z Portą jest i za jego rządów królewskich tak samo silna, jak przedtem, a zwłoka w wysłaniu przez niego poselstwa z oświadczeniem przyjaźni następiła tylko na skutek powszechnego zamętu, jaki teraz panuje w Polsce. Poseł królewski zdał też ustnie sprawę z ugody zawartej przez króla z chanem krymskim Islam Gerejem oraz prosił sułtana w imieniu króla, by zwrócił uwagę na zuchwałość chana i wojska tatarskiego w stosunku do Polski. Otóż jakiekolwiek wrogie wystąpienie sułtana lub mianowanego przez niego chana krymskiego wobec ich sprzymierzeńców jest rzeczą niemożliwą. Układ pokojowy pomiędzy sułtanem i królem postanawiał, że wypady czajek Kozaków dnieprowych lub dońskich mają być powstrzymane, a dopóki król będzie co roku we właściwym czasie przekazywał na ręce wysłannika chańskiego dary dla chana i utrzymywał z nim przyjaźń, sułtan będzie trzymał w karności chana i Tatarów budżackich. Tymczasem chan doniósł już przedtem, że król od kilku lat nie przestrzega warunków pokoju, gdyż wbrew dawnemu zwyczajowi i własnemu przyrzeczeniu nie przysyła mu darów. Mimo wszystko jednak dawna przyjaźń i obecne zapewnienia króla o wierności są sułtanowi miłe i dopóki będzie on składał chanowi dary, sułtan powściągnie wojska tatarskie, a gdy król będzie miał wrogów, sułtan rozkaże Tatarom postąpić zgodnie z nakazami przyjaźni. Inne sprawy będą szczegółowo omówione w liście wielkiego wezyra. tur. stan dobry; s. 2, papier 64,5 x 184,5 cm podklejany płótnem i obszyty jedwabną taśmą. Karton 75 teczka 408 nr 707 regest KDT, nr 349

Actum: Konstantynopol

 1658.06.22-1658.07.01; 1068 A.H. List sułtana Mehmeda IV do króla Jana Kazimierza. W liście, który przywiózł poseł Sebastian Machowski, dziękował król sułtanowi za to, że na jego rozkaz chan krymski Mehmed Gerej przyszedł mu z pomocą i wypędził z Polski wojska Rakoczego. Zarazem król prosił, by dla umocnienia przyjaźni sułtan przysłał mu akt przymierza. Otóż Porta jest otwarta zarówno dla przyjaciół, jak też i dla wrogów, swoim zaś przyjaciołom sułtan zawsze jest gotów okazać łaskę. Królowie polscy, szczególnie od czasów sułtanowego dziada - sułtana Ibrahima, pozostają w szczerej i oddanej przyjaźni z rodem Osmana i dlatego też ich kraje i poddani są bezpieczni od wrogów, a w razie potrzeby otrzymywali królowie pomoc. Od pewnego jednak czasu obie strony nie odnawiały tej przyjaźni i zwyczaj ten poszedł u nich w zapomnienie. Atoli teraz, gdy król poprosił o zachowanie przyjaźni, sułtan będzie postępował w stosunku do Polski podobnie jak jego przodkowie, a kraje i poddani króla dzięki opiece sułtana będą chronione od nieprzyjaciół. Poseł królewski, spełniwszy swe obowiązki, został odprawiony przez sułtana z listem do króla. Król powinien nadal być przyjacielem sułtana, a gdy do Porty przybędzie jego wielki poseł, sułtan wyda mu akt przymierza. Pozostałe sprawy będą omówione w liście wielkiego wezyra Mehmeda paszy. tur. stan dobry; s. 2, papier 67 x 197 cm podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą; tugra złota; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 76 teczka 422 nr 726 regest KDT, nr 356

Actum: Obóz pod Adrianopolem; W katalogu Abrahamowicza błędny nr dokumentu - 725.

 1661.06.09-1661.06.18; 1071 A.H. List sułtana tureckiego Mehmeda IV do króla polskiego Jana Kazimierza. W liście, który przywiózł poseł królewski, stolnik Jan Szumowski [Szomowski], pisał król, że dzięki zgodnemu współdziałaniu z chanem Mehmed Gerejem, przysłanym mu przez sułtana na pomoc, wrogowie Polski, Kozacy i Moskwa zostali należycie ukarani, a także dziękował sułtanowi za wyświadczoną mu łaskę. Sułtan zapewnia więc króla, że wobec jego wierności przymierzu z Portą również i on będzie przestrzegać przyjaźni z Polską, a gdy król będzie składał chanowi dary każdego roku i nie uszczuplone, to nakaże chanowi, by i on postępował wobec króla po przyjacielsku. Poseł królewski, spełniwszy powierzone mu zadanie, został przez sułtana odprawiony z powrotem. Dowiedziawszy się, że na naradzie w sprawie następstwa tronu król zaproponował syna Rakoczego, sułtan zaznacza, że wybór tego kandydata na króla byłby niekorzystny dla Porty, a dla Polski oznaczałby pewną i całkowitą jej ruinę i że nie zgodzi się on na to. W tej sprawie zostały napisane listy do hetmanów i kanclerza, a obecnie sam sułtan obwieszcza królowi, że Polacy mogą wybrać na króla według swoich zwyczajów kogokolwiek innego, a porzucenie myśli o synu Rakoczego będzie zbawienne dla obu stron. Po odpowiedź w tej sprawie posyła sułtan do króla czawusza Oruca. tur., pol. stan dobry; s. 3; papier podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą 62,5 x 199 cm; tugra złota; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 77 teczka 438 nr 742 reg. KDT, nr 363

Actum: Konstantynopol

 1667.08.02-1667.08.11; 1078 A.H. Akt przymierza sułtana tureckiego Mehmeda IV z królem polskim Janem Kazimierzem. Najpilniejszym zadaniem sułtana, od kiedy wstąpił on na tron, jest okazanie monarszej łaski i dobroci wszystkim tym, którzy ze szczerym zamiarem przychodzą do Porty, by szukać u niej schronienia. Toteż gdy król polski Jan Kazimierz przysłał do Porty Hieronima Radziejowskiego, prosząc o wydanie aktu przymierza takiego samego, jak akty przymierza sułtanowego ojca - sułtana Ibrahima i stryja - sułtana Murada, sułtan przychylił się do tej prośby i zawarł pokój z królem oraz miał wydać mu akt przymierza. Jednakże w tym właśnie czasie poseł ów zmarł, a na jego miejsce mianował król posłem cześnika [sochaczewskiego] Franciszka Kazimierza Wysockiego. Sułtan omówił więc wszystkie sprawy jeszcze raz z tym nowym posłem królewskim i w miesiącu safer r. 1078 h. wydał niniejszy akt przymierza. Aktem tym sułtan postanawia, że król ma rok rocznie składać chanom krymskim dary takie, jakie przyrzekł chanowi Islam Gerejowi oraz że dary te mają być na czas przekazywane ludziom chana. Poza tym powtarza on postanowienia przymierza sułtana Ibrahima z królem Władysławem IV z r. 1640. tur., pol. stan dobry; s. 3; papier podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą 63 x 339 cm; tugra złota; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 77 teczka 453 nr 762 ed. D. Kołodziejczyk, nr 48, s. 476-483

Actum: Adrianopol/Edirne

 1678.04.04-1678.04.13; 1089 A.H. Akt przymierza sułtana tureckiego Mehmeda IV z królem polskim Janem III. tur. stan dobry; s. 2; papier podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą 63 x 229 cm; tugra złota; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 77 teczka 465 nr 780 ed. D. Kołodziejczyk, nr 55, s. 501-508

Actum: Stambuł

 1672.10.23; 1083 A.H. Akt przymierza Mehmeda IV sułtana tureckiego z Michałem Korybutem Wiśniowieckim królem polskim. Najważniejszym zadaniem sułtana od chwili, gdy objął rządy, jest uporządkowanie spraw poddanych i kraju. Toteż gdy król polski Michał przysłał do jego rezydencji komisarzy z prośbą o zaprzestanie wojny, która z pewnych powodów wywiązała się pomiędzy obiema stronami i o zawarcie pokoju na dawnych zasadach, sułtan zgodził się na to. Wydał on też królowi nowy akt przymierza, przy czym mając na celu spokój i bezpieczeństwo poddanych, dodał do postanowień dawniejszych przymierzy Porty z Polską jeszcze cztery artykuły z dnia 25 gemaziulahir r. 1083 (1672.10.23.), aby i one były przestrzegane. Aktem niniejszym sułtan ponawia najpierw cztery artykuły pokoju buczackiego, a następnie postanowienia swojego przymtą jedną różnicą, że tu mówi ogólnie, iż dary dla chana mają być składane corocznie i na czas, stosownie do ostatnio zawartego układu pomiędzy królem i chanem. tur. stan dobry; s. 1; papier podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą 60 x 264 cm; tugra złota; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 77 teczka 467 nr 783 ed. D. Kołodziejczyk, nr 52, s. 528-537

Actum: Żwaniec

 1699.10.06-1699.10.15; 1110 A.H. Traktat pokoju pomiędzy Portą, a Polską podpisany przez Mehmed effendiego, reisulkuttaba oraz Aleksandra Maurocordata tłumacza Porty. tur. stan dobry; s. 2; dokument papierowy podklejony płótnem i obszyty jedwabną taśmą 71 x 86 cm Karton 78 teczka 503 nr 832 ed. D. Kołodziejczyk, nr 59, s. 587–593

Actum: Karłowice

 1699.26.01; 1110 A.H. Przykład traktatu pokoju pomiędzy Portą, a Polską podpisany przez Mehmed effendiego, reisulkuttaba oraz oraz Aleksandra Maurocordata tłumacza Porty, sporządzony przez Aleksandra Maurocordata. łac. stan dobry; poszyt s. 16; papier 22 x 35,5 cm. Karton 78 teczka 503 nr 833

Actum: Karłowice

 1699.10.06-1699.10.15; 1111 A.H. Akt ratyfikacji traktatu kartowickiego z Polską przez Mustafę II sułtana tureckiego. tur. stan dobry; s. 2; dokument papierowy podklejony płótnem 76,5 x 292 cm; tugra złota; tekst posypany złotym piaskiem. Karton 78 teczka 507 nr 837 ed. D. Kołodziejczyk, nr 62, s. 612–619

Actum: Konstantynopol

 1703.10.12; 1115 A.H. Protokuł o rozgraniczeniu pomiędzy Turcją a Polską, sporządzony przez Ibrahima agę komisarza Porty. tur. stan dobry; s. 1; papier podklejany płótnem i obszyty jedwabną taśmą 37 x 54 cm. Karton 78 teczka 534 nr 869 ed. D. Kołodziejczyk, nr 63, s. 626–630

Datum: nad Bohem gdzie wpada Sina Woda

 1703.10.14; 1115 A.H. Protokół o rozgraniczeniu pomiędzy Polską, a Turcją sporządzony przez Marcina Chomętowskiego, wojewodę bracławskiego i innych komisarzy polskich. łac. stan dobry; s. 4, papier 33 x 20,3 cm; trzy pieczęcie w czerwonym wosku obok podpisów. Karton 78 teczka 534 nr 869 ed. D. Kołodziejczyk, nr 64, s. 636–640

Datum: ad scopulos terminales ad fluvium Boh nuncupatum, ubi Sina Woda influvit ex altera parte